استحکامات نظامی گلسرک، یکی از آثار تاریخی و ثبت‌شده ملی ایران، در روزهای اخیر به مرکز توجهات قرار گرفته است. عملیات تعریض جاده سراوان ـ امامزاده هاشم(ع) که در نزدیکی این محدوده قرار دارد، نگرانی‌های جدی را در میان اهالی و فعالان میراث فرهنگی به وجود آورده است. صداهای گوش‌خراش ماشین‌آلات راه‌سازی در کنار این بناهای تاریخی، یادآور داستان‌های تلخی است که در سال‌های اخیر بارها تکرار شده است.
تاریخچه استحکامات نظامی گلسرک
محدوده استحکامات نظامی گلسرک در شهریور ۱۴۰۰ به عنوان یکی از آثار ملی ایران ثبت شد. این مجموعه شامل تونل‌های دست‌کند، برج‌های دیدبانی و اتاق‌هایی است که در اواخر دوره قاجار برای استقرار سربازان و نگهداری مهمات استفاده می‌شد. طول تونل‌ها به طور تقریبی ۷۰۰ متر برآورد شده و در این مجموعه ۱۵ برج نگهبانی وجود دارد. با وجود این غنای تاریخی، حالا خطر آسیب به این اثر با عملیات تعریض جاده افزایش یافته است.
بیشتر بخوانید: نشست برنامه‌ریزی سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران برای نیمه دوم سال
واکنش‌های محلی و نگرانی‌های میراثی
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گیلان در واکنش به این نگرانی‌ها اعلام کرد که تمامی مراحل تعریض جاده تحت نظارت این اداره انجام می‌شود. یوسف سلمان‌خواه خاطرنشان کرد که تأکید شده است که برداشت خاک به‌تدریج انجام گیرد و ملاحظات میراث فرهنگی در اجرای پروژه رعایت شود. او همچنین به استقرار تیم حفاظت میراث فرهنگی در محل اشاره کرد و از تعامل میان اداره‌کل میراث فرهنگی و اداره‌کل راهداری برای پیشبرد پروژه خبر داد.
اما این اظهارات نتوانسته است نگرانی‌های اهالی روستای گلسرک را برطرف کند. بسیاری از آن‌ها با تعریض این جاده مخالف‌اند و معتقدند که عدم توجه به تاریخ و هویت این منطقه می‌تواند به آسیب‌های جبران‌ناپذیری منجر شود. دهیار روستا با انتقاد از عدم تعیین محدوده حفاظتی توسط میراث فرهنگی، تأکید می‌کند که این موضوع باعث ابهام در نحوه اجرای عملیات شده است.
سجاد صولت شهرستانی، فعال گردشگری و یکی از اهالی گلسرک، با اشاره به این که تونل‌های دست‌کند گلسرک بخشی از هویت و حافظه تاریخی این سرزمین هستند، اظهار داشت: «به بهانه توسعه نباید گذشته و داشته‌های خودمان را تخریب کنیم.» وی افزود که با وجود دغدغه‌های امنیت و رفاه در جامعه محلی، افزایش ورود مسافران بدون توجه به ظرفیت زیرساخت‌ها مشکلات زیادی ایجاد کرده است.
تعریض جاده سراوان ـ امامزاده هاشم(ع) به عنوان یک مسیر مهم گردشگری معرفی شده است، اما به نظر می‌رسد که تأثیرات منفی این پروژه بر روی میراث فرهنگی و تاریخی گلسرک باید به دقت بررسی شود. با توجه به اینکه برنامه‌ریزی‌های جدید برای به بهره‌برداری رساندن بخشی از پروژه تا پایان سال جاری و بخش دیگری برای سال آینده وجود دارد، نیاز به نظارت دقیق بر اجرای این طرح بیش از پیش احساس می‌شود.
بیشتر بخوانید: ترندهای دکوراسیون داخلی در سال ۲۰۲۷؛ آشپزخانه‌ای با حال‌وهوای اتاق نشیمن · دکتر روزبه کردونی: محضر دیدار، نماد پایداری ایرانیان
