قند خون بهطور طبیعی در طول شبانهروز تغییر میکند، اما در افراد مبتلا به دیابت این تغییرات ممکن است شدیدتر باشد و به افزایش یا افت بیش از حد قند خون منجر شود. برخی عادتهای غذایی و رفتاری در ساعات عصر و شب میتوانند این نوسانات را تشدید کنند. یک متخصص تغذیه به بررسی رفتارهای رایج و پیشنهاد راهکارهایی برای حفظ ثبات قند خون در طول شب پرداخته است.
عادتهای غذایی و زمانبندی وعدهها
حذف وعدههای غذایی یا خوردن در ساعات نامنظم میتواند خطر افت قند خون یا هیپوگلیسمی را افزایش دهد. برای افراد مبتلا به دیابت، منظم بودن زمان وعدههای غذایی اهمیت بیشتری دارد، زیرا زمان مصرف دارو یا انسولین نیز ممکن است به وعدههای غذایی وابسته باشد. توصیه میشود شام حدود سه تا چهار ساعت پیش از خواب خورده شود. همچنین، ترکیب وعده غذایی نیز باید شامل کربوهیدراتهای پیچیده، پروتئین و چربیهای سالم باشد تا قند خون با سرعت کمتری افزایش یابد و مدت بیشتری پایدار بماند.
بیشتر بخوانید: وزیر بهداشت: رضایتمندی بیماران از بیمارستانها به بالای ۹۵ درصد رسید
مصرف الکل و تأثیر فعالیت بدنی
نوشیدن الکل در ساعات پایانی شب میتواند چند ساعت بعد باعث افت قند خون شود، بهویژه اگر فرد با معده خالی الکل مصرف کند. همچنین، خوردن یک شام بسیار حجیم یا میانوعده درست پیش از خواب میتواند باعث افزایش قند خون شود؛ بهخصوص اگر این مواد غذایی سرشار از کربوهیدراتهای ساده باشند. بنابراین، بهتر است خوردن غذا چند ساعت پیش از خواب به پایان برسد.
پیادهروی سبک بعد از شام میتواند به کاهش قند خون پیش از خواب کمک کند، اما فعالیت بدنی میتواند برای چند ساعت روی سطح قند خون اثر بگذارد. در برخی افراد، بهخصوص زمانی که شدت ورزش بیشتر از حد معمول باشد، احتمال افت قند خون در طول شب افزایش پیدا میکند. در این شرایط، مصرف یک میانوعده پیش یا پس از ورزش به حفظ تعادل قند خون کمک خواهد کرد.
مدیریت قند خون و مصرف داروها
جبران بیش از حد افت قند خون پیش از خواب با مقدار زیادی کربوهیدرات ساده ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد و باعث افزایش بیش از حد قند خون شود. حدود ۱۵ گرم کربوهیدرات مصرف کنید و بعد از ۱۵ دقیقه قند خون را اندازه بگیرید. در صورت پایین بودن قند خون، این روند را تکرار کنید تا سطح قند خون به بالای ۷۰ میلیگرم در دسیلیتر برسد.
فراموش کردن داروهای دیابت نیز میتواند باعث افزایش قند خون شود. در چنین شرایطی، نیاز به بررسی برنامه دارویی وجود دارد. افراد مبتلا به دیابت باید طبق توصیه پزشک، قند خون خود را در زمانهای مناسب بررسی کنند. دستگاههای پایش مداوم قند خون نیز میتوانند به شناسایی الگوهای تغییر قند خون و عواملی که روی آن تأثیر میگذارند، کمک کنند.
اندازهگیری قند خون پیش از خواب اطلاعات مهمی در اختیار فرد قرار میدهد. اگر قند خون پایین باشد، مصرف یک میانوعده حاوی کربوهیدرات میتواند به جلوگیری از افت شدید قند خون در طول شب کمک کند. بهطور معمول، قند خون کمتر از ۷۰ میلیگرم در دسیلیتر بهعنوان افت قند خون در نظر گرفته میشود.
علائم افزایش و افت قند خون
علائم شایع افت قند خون شامل لرزش، تحریکپذیری، گیجی و سردرگمی، افزایش ضربان قلب و تعریق است. از طرف دیگر، افزایش قند خون نیز میتواند با علائمی مانند افزایش غیرمعمول احساس گرسنگی، خوابآلودگی، تاری دید و خشکی دهان همراه باشد. توجه به عادتهای غذایی و فعالیتهای شبانه و بررسی منظم قند خون میتواند به شناسایی عوامل مؤثر بر نوسان قند خون کمک کند.
افرادی که بهتازگی به دیابت مبتلا شدهاند، باید نحوه کنترل روزانه قند خون را یاد بگیرند. رژیم غذایی، داروها و شیوه صحیح اندازهگیری قند خون از جمله مواردی هستند که بهتر است با کمک پزشک و تیم درمانی تنظیم شوند.
بیشتر بخوانید: توقف تولید واکسن آنفلوانزا؛ عدم صرفه اقتصادی یا موانع تکنولوژیک؟ · آیا دوره طلایی واکسن آنفلوانزا را از دست دادهایم؟
