پژوهشگران دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران و صنعتی شریف و امیرکبیر در یک بررسی جدید، با نمونه‌برداری از تونل نیایش تهران به شناسایی منابع مختلف ذرات معلق آلاینده هوا پرداختند. این پژوهش که نتایج آن در نشریه Environmental Pollution منتشر شده، تلاش دارد تا سهم هر یک از منابع آلودگی را برآورد کند.
دسته‌بندی ذرات معلق آلاینده
در این مطالعه، ذرات معلق مرتبط با خودروها به دو گروه کلی تقسیم می‌شوند: ذرات اگزوزی که از فرایند احتراق سوخت و عملکرد موتور و سامانه‌های مرتبط با آن منتشر می‌شوند و ذرات غیراگزوزی که ناشی از ساییدگی لاستیک و ترمز، فرسایش سطح جاده و بازپخش گردوغبار ته‌نشسته روی مسیر هستند.
بیشتر بخوانید: قطع درختان سالم هیرکانی با بهانه‌ای بحث‌برانگیز
در بسیاری از برنامه‌های کنترل آلودگی هوا، تمرکز اصلی بر کاهش دود خروجی خودروها بوده است. اما حتی اگر فناوری موتور و فیلترهای اگزوز انتشار ذرات را کاهش دهند، منابع غیراگزوزی همچنان می‌توانند آلودگی قابل‌توجهی ایجاد کنند.
نتایج و پیامدها
اندازه‌گیری‌ها در این بررسی در دو فصل و در ورودی و خروجی تونل نیایش، یکی از پرترددترین تونل‌های تهران انجام شد. پژوهشگران برای سنجش ذرات از نمونه‌بردارهای پرحجم هوا و حسگرهای کم‌هزینه مدل PMS۵۰۰۳ استفاده کردند. همچنین ترکیب شیمیایی ذرات از جمله برخی فلزات بررسی شد.
نتایج نشان دادند که منبع غالب به اندازه ذرات بستگی دارد. دو شاخص PM۲.۵ و PM۱۰ به‌عنوان معیارهای اصلی برای اندازه‌گیری آلودگی ذره‌ای هوا مورد استفاده قرار می‌گیرند. ذرات کوچک‌تر از ۲.۵ میکرومتر می‌توانند به بخش‌های عمقی‌تر دستگاه تنفسی نفوذ کنند و گروه PM۱۰ ذرات درشت‌تری را شامل می‌شود که می‌توانند در بخش‌های بالایی دستگاه تنفسی رسوب کنند.
یافته‌ها نشان می‌دهند که سیاست‌های کاهش آلودگی هوای ناشی از عبور و مرور خودروها نباید فقط بر موتور و اگزوز خودرو متمرکز باشند. کنترل گردوغبار جاده، نگهداری مناسب سطح مسیر، کاهش سایش ترمز و لاستیک و مدیریت جریان ترافیک نیز می‌توانند نقش مهمی در کاهش ذرات معلق داشته باشند.
با این حال، این مطالعه در یک تونل و در شرایط زمانی و مکانی خاص انجام شده است و نمی‌توان نتایج آن را به تمامی مناطق تهران یا شهرهای دیگر تعمیم داد.
بیشتر بخوانید: جدال آب در بوستان چیتگر و تلاش‌های احیای فضای سبز تهران · پایان تصرف ۲۳ ساله در اراضی بازار فهیمی تهران
