میانجیگران قطری روز جمعه در تهران برای بیش از ۱۲ ساعت با مقام‌های ایرانی به گفت‌وگو پرداختند. این مذاکرات در شرایطی انجام می‌شود که تنش‌ها میان تهران و واشنگتن بار دیگر به نقطه حساسی رسیده و احتمال اقدام نظامی آمریکا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای مطرح شده است. هدف اصلی این تلاش‌ها، جلوگیری از شعله‌ور شدن دوباره جنگ و بازگشت دو کشور به مذاکرات مستقیم است.
گفت‌وگوها و تماس‌های مداوم با کاخ سفید
منابع دیپلماتیک اعلام کردند که در طول مذاکرات طولانی روز جمعه، میانجیگران قطری به‌طور مرتب با کاخ سفید در تماس بودند. یکی از این منابع اظهار داشت: «پیشرفت مثبتی حاصل شده است. مذاکرات همچنان با هدف گشودن مسیر توافق میان آمریکا و ایران ادامه دارد.»
بیشتر بخوانید: تنش‌های سیاسی در لهستان و هشدار سفیر آمریکا درباره بحران
بر اساس برنامه، هیئت آمریکایی نیز به مذاکرات در قطر می‌پیوندد. قطر در تلاش است تا تهران و واشنگتن را به پذیرش مجموعه‌ای از اقدامات متقابل متقاعد کند که قرار است طی چند روز اجرایی شوند و زمینه بازگشت دو طرف به مذاکرات مستقیم درباره برنامه هسته‌ای ایران و دیگر مسائل مورد اختلاف را فراهم آورند.
موانع پیش‌رو در مذاکرات
با این حال، اختلافات بر سر پیش‌شرط‌های بازگشت به مذاکره هنوز یکی از موانع اصلی دستیابی به توافق است. یک مقام آمریکایی اعلام کرد که تاکنون دو مطالبه متقابل، روند گفت‌وگوها را با مشکل روبه‌رو کرده است. دولت ترامپ اصرار دارد که ایران پیش از بازگشت به مذاکرات، در زمینه هسته‌ای امتیازهایی بدهد؛ در مقابل، تهران تأکید می‌کند که واشنگتن باید ابتدا محاصره دریایی را لغو کند و دارایی‌های مسدودشده ایران را آزاد سازد.
میانجیگران قطری در تلاشند که ایران را به پذیرش بازدید بازرسان سازمان ملل از تأسیسات هسته‌ای بمباران‌شده متقاعد کنند. این پیشنهاد با هدف ایجاد اعتماد میان طرفین مطرح شده و قرار است در مقابل آن، آمریکا بخشی از تحریم‌های ایران را کاهش دهد.
در این میان، اختلاف‌نظر در داخل دولت آمریکا درباره نحوه برخورد با ایران نیز بر پیچیدگی شرایط افزوده است. برخی از مقامات مانند پیت هگست، وزیر دفاع، و مارکو روبیو، وزیر خارجه، نسبت به امکان دستیابی به توافق هسته‌ای با ساختار سیاسی کنونی ایران بدبین هستند و بر این باورند که باید از طریق فشار نظامی بیشتر به اهداف خود دست یابند.
در سوی دیگر، نمایندگانی چون جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، و استیو ویتکاف به دنبال ازسرگیری مذاکرات هستند و خواهان بازگشت دو کشور به مسیر گفت‌وگو هستند. با این حال، حتی ترامپ نسبت به اینکه ایران در نهایت با توافقی که از نظر او قابل قبول باشد موافقت کند، تردید دارد.
نگرانی‌ها از تشدید تنش‌ها در منطقه
تحرکات دیپلماتیک برای جلوگیری از تشدید تنش‌ها تنها به قطر محدود نمی‌شود. منابع منطقه‌ای گزارش داده‌اند که مصر، ترکیه، عراق، پاکستان و عربستان سعودی نیز در حال تشویق ایران به ازسرگیری مذاکرات با آمریکا هستند. این کشورها نگران‌اند که شکست تلاش‌های دیپلماتیک، منطقه را بار دیگر در معرض یک درگیری نظامی گسترده قرار دهد.
انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا نیز به یکی از متغیرهای مورد توجه طرف‌های منطقه‌ای تبدیل شده است. یک مقام آمریکایی به نگرانی‌هایی که به طرف ایرانی منتقل شده اشاره کرده و گفته است که اگر ترامپ احساس کند تحقیر شده، ممکن است دست به اقدام نظامی بزند.
در شرایطی که رهبران عربستان سعودی و ترکیه از ترامپ خواسته‌اند تا فرصت بیشتری به مذاکرات بدهد، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در حال رایزنی با رئیس‌جمهور آمریکا است تا به سرعت عملیات نظامی مشترکی علیه ایران آغاز کند.
نگرانی از پیامدهای چنین حمله‌ای به ایران، انگیزه‌ای برای کشورهای منطقه برای تلاش بیشتر در جهت حفظ دیپلماسی بوده و نشان‌دهنده عزم آن‌ها برای جلوگیری از وقوع جنگی جدید است.
بیشتر بخوانید: لاپید: اردوگاه نتانیاهو در انتخابات شکست خورد · آرش یوشیدا دوست دارد به ایران بیاید و پدرش از الگویش می‌گوید
