سید عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، در سخنانی در جمع اساتید و دانشجویان دانشگاه دولتی فرهنگ سنپترزبورگ، به تشریح مؤلفههای فرهنگی ایران در مواجهه با بحرانها پرداخت. وی با تأکید بر اهمیت فرهنگ به عنوان سپری در برابر تهدیدات خارجی، از چهار سرمایه کلیدی ایران شامل همبستگی عاطفی، نقشآفرینی زنان، حافظه تاریخی و معنویت یاد کرد.
نقش مؤلفههای فرهنگی در ثبات ایران
صالحی در این سخنرانی به سؤالی کلیدی پاسخ داد: «چرا برخی تمدنها در برابر بحرانها فرو میپاشند و برخی دیگر نهتنها مقاومت میکنند، بلکه از دل بحران، قدرت تازهای میسازند؟» وی با اشاره به تجارب تاریخی ایران و روسیه در مواجهه با بحرانهای متعدد، به نقش مؤلفههای فرهنگی در حفظ پایداری این دو کشور اشاره کرد و گفت: «قدرت نظامی و منابع مادی به تنهایی کافی نیستند و مؤلفههای فرهنگی و تمدنی هستند که در طول قرنها انباشته شدهاند.»
بیشتر بخوانید: خورشت گلابی و شویدپلو؛ دو انتخاب خوشمزه برای سفرههای ایرانی
همبستگی عاطفی و نقش زنان در بحرانها
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادامه به مؤلفههای فرهنگی ایران در مواجهه با بحرانهای معاصر پرداخت و توضیح داد که در هر بحران، مؤلفههای فرهنگی متفاوتی فعال میشوند. به گفته صالحی، در مواجهه با تهدیدها، همبستگی عاطفی اولین مؤلفهای است که به کار گرفته میشود. این همبستگی ریشه در فرهنگ دگرخواهی و تعهد جمعی دارد که در ادبیات فارسی و آموزههای دینی تقویت شده است.
وی همچنین به نقش کلیدی زنان در ایجاد این همبستگی عاطفی اشاره کرد و بیان داشت: «زنان ایرانی در قلب ایجاد این همبستگی قرار دارند و نقش اساسی در مراقبت، توزیع کمک و بازسازی روابط اجتماعی دارند.» صالحی با توجه به تجارب زنان روس در جنگ جهانی دوم، بر اهمیت توانمندسازی زنان در بحرانها تأکید کرد و پیشنهاد همکاری ایران و روسیه در این زمینه را مطرح نمود.
علاوه بر این، حافظه تاریخی رنج و مقاومت به عنوان سومین مؤلفه تأثیرگذار فرهنگی در برابر تهدیدات خارجی معرفی شد. صالحی خاطرنشان کرد که تبادل تجربه در بازروایت مثبت از حافظه تاریخی میتواند به همکاری فرهنگی ایران و روسیه کمک کند.
وی دین، معنویت و عرفان را به عنوان مؤلفه چهارم فرهنگی ایرانیان در مواجهه با تهدیدات خارجی یاد کرد و گفت: «آموزهها و سنتهای دینی، معنوی و عرفانی ایران، نقش محوری ایفا میکنند.» به گفته صالحی، این مؤلفهها تعهد به دیگری و دگرخواهی را شرط انسانیت میدانند و انفعال و خودخواهی را برنمیتابند.
مؤلفههای فرهنگی در مواجهه با تحریمها
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود به مؤلفههای فرهنگی ایران در مواجهه با تحریم و سیاست دشمن در انزوای اقتصادی پرداخت. از جمله این مؤلفهها میتوان به انعطافپذیری و کنشهای غیررسمی، عاملیت جوانان و شبکههای ارتباطی، علم و دانش و نهادهای آموزشی اشاره کرد.
صالحی تأکید کرد که ایرانیان در شرایط کمبود و بیثباتی، قدرت زیادی برای تغییر شیوه زندگی و یافتن راههای جایگزین دارند. وی این توانایی را به عنوان «اقتصاد غیررسمی تابآوری» توصیف کرد که در ادبیات فارسی نیز بازتاب یافته است. همچنین، او پیشنهاد همکاری ایران و روسیه در این زمینه را مطرح کرد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پایان سخنان خود به استادان و دانشجویان پیشنهاد داد که گفتوگوی فرهنگی ایران و روسیه را نه به عنوان یک پروژه دیپلماتیک، بلکه به عنوان سرمایهگذاری راهبردی در تابآوری مشترک در برابر بحرانهای آینده ببینند.
بیشتر بخوانید: نانسی عجرم و عایشه گل در انیمیشن ایرانی سفینه نجات · جشنواره اقوام و عشایر ایرانی در بوستان سهند تهران برگزار شد
