کوروش کلهر در یادداشتی تأکید میکند که پیامدهای قدرتگرفتن کالت خمینیسم و گسترش اسلام سیاسی، در مرزهای ایران متوقف نخواهد ماند. این هشدارها، که ریشه در تجربهٔ تلخ ملت ایران دارد، نشاندهندهٔ این است که چگونه یک جریان مذهبی، با بهرهگیری از نارضایتی عمومی و سهلانگاری سیاسی، میتواند آزادی جامعه را تهدید کند.
تجربه تلخ ایرانیان و نادیدهگرفتن هشدارها
کلهر میگوید بخشی از محافل چپ و لیبرال اروپا بهجای شنیدن این تجربیات، آن را با دیدگاههای خود سنجیدهاند. در این میان، مخالفت با اسلام سیاسی گاهی به دشمنی با مسلمانان تعبیر شده و هشدارهای مربوط به استبداد مذهبی در سایهٔ نگرانی از «رنجاندن حساسیتهای فرهنگی» قرار گرفته است. قربانیان استبداد مذهبی، باید در بیان تجربهٔ خود احتیاط میکردند، در حالی که ماهیت سرکوبگر کمتر مورد پرسش قرار میگرفت.
بیشتر بخوانید: چرا آدمهای اشتباه بارها در زندگی ما ظاهر میشوند
پیامدهای ناآرامیها در اروپا و ضرورت بازنگری
ناآرامیها و خشونت در برخی شهرهای اروپا، ضرورت بازنگری در سیاستهای این کشورها را برجسته کرده است. هرچند اعتراض به گرانی و بحران مسکن را نمیتوان کاملاً به مهاجرت یا اسلامگرایی نسبت داد، اما ریشههای اقتصادی بحران نیز مسئولیت دولتها در ادارهٔ مهاجرت و مقابله با افراطگرایی را از میان نمیبرد.
پذیرش مهاجر زمانی مسئولانه است که با ظرفیت مسکن، آموزش، درمان و ادغام اجتماعی تناسب داشته باشد. کلهر هشدار میدهد که گشودن دروازهها، بدون فراهمکردن امکانات زندگی مشترک، هزینههایی دارد که با شعارهای انساندوستانه برطرف نمیشود. کارگر ارزان برای بنگاه اقتصادی، الزاماً سیاستی کمهزینه برای ملت نیست.
طمع جذب سرمایه نیز مجوز چشمبستن بر منشأ ثروت نیست. دولتهایی که در برابر پول، اقامت و تابعیت عرضه میکنند، باید بدانند این ثروت چگونه به دست آمده و آیا حاصل فساد، غارت یا پایمالکردن حقوق دیگران بوده است. هشدارهای نهادهای اروپایی دربارهٔ پولشویی و خطرهای امنیتی، مسئولیت این دولتها را سنگینتر میکند.
کلهر با تأکید بر اینکه اروپا از هول حلیم به درون دیگ افتاده، میگوید که سود فوری را دیده اما حساب نکرده است که مردمش برای این تصمیمها چه بهایی خواهند پرداخت. زندگی مشترک به قانون واحد، برابری زن و مرد، آزادی عقیده و حق ترک مذهب نیاز دارد و هیچ ملاحظهٔ فرهنگی نباید تهدید منتقد را توجیه کند.
مسئولیت مشترک در برابر خطر تمامیتخواهی
خطای بخشی از چپ و لیبرالیسم اروپا، عقبنشینی از این معیارهاست. کلهر میپرسد چگونه میتوان مدافع آزادی زن بود و اجبار مذهبی را در پوشش تفاوت فرهنگی تحمل کرد؟ و چگونه میتوان آزادی بیان را بنیادی دانست، اما پس از تهدید منتقد دین، نخست از او خواست کمتر سخن بگوید؟ حقوق بشر اگر با هویت سرکوبگر تغییر کند، اعتبار اخلاقی خود را از دست میدهد.
این مسئولیت به یک جناح محدود نیست. محافظهکاران و دولتهایی که معاملهٔ تجاری را بر شناخت ماهیت حکومتهایی نظیر جمهوری اسلامی و مقابله با رفتار سرکوبگرانهٔ آنان ترجیح دادهاند، نیز باید پاسخگو باشند. منفعت اقتصادی نمیتواند توجیهی برای چشمپوشی از خطری باشد که آزادی و امنیت را تهدید میکند.
تجربهٔ ایران، معیاری روشن برای شناخت خطر تمامیتخواهی در اختیار اروپا میگذارد. کلهر هشدار میدهد که اروپا هنوز میتواند گوش بر هشدار ایرانیان ببندد، اما هنگامی که بهای این ناشنوایی را بپردازد، هیچ بیانیهای امنیت ازدسترفته را بازنمیگرداند و هیچ ابراز تأسفی، سیاستگذاران را از پاسخگویی معاف نمیکند.
بیشتر بخوانید: توافق ترامپ و پوتین در برابر حمله اوکراین به پالایشگاه نفت روسیه · ابوالغیط: جنگ علیه ایران میتواند به رویارویی گسترده منطقهای منجر شود




