سیاره β Pictoris b، واقع در فاصله ۶۳ سال نوری از زمین، به تازگی دستخوش تغییرات شگفت‌انگیزی شده است. پژوهشگران با استفاده از آرایه رادیوتلسکوپی MeerKAT در آفریقای جنوبی، موفق به شناسایی فوران‌های رادیویی تکرارشونده و بسیار قطبیده‌ای شدند که با موقعیت این سیاره منطبق است. این کشف، نشان‌دهندهٔ توانایی جدید بشر در مطالعهٔ عمیق‌تر منظومه‌های فراخورشیدی و به ویژه بررسی میدان‌های مغناطیسی سیارات دور از زمین است.
تشخیص مستقیم تابش رادیویی
رادیویی بودن سیگنال‌ها به‌تنهایی یک اتفاق بی‌سابقه در مطالعهٔ منظومه‌های فراخورشیدی نیست، اما تا کنون دانشمندان نتوانسته بودند به‌طور قطع مشخص کنند که آیا این سیگنال‌ها از خود سیاره می‌آیند یا از ستاره میزبان آن. اما این بار، پژوهشگران توانسته‌اند منبع تابش را به وضوح در موقعیت سیاره β Pictoris b مشخص کنند. به گفتهٔ نویسندگان مقاله، این نخستین تشخیص مستقیم تابش رادیویی شفقی از یک سیاره فراخورشیدی است و این خود می‌تواند دلیلی برای امیدواری در درک بهتر ویژگی‌های سیارات دوردست باشد.
بیشتر بخوانید: سیدستار هاشمی: صنعت فضایی باید در زندگی مردم جای گیرد
منشأ شفق‌های قطبی و میدان مغناطیسی
دانشمندان بر این باورند که منشأ این امواج، همان پدیده‌ای است که می‌تواند شفق‌های قطبی را روی سیارات ایجاد کند. ذرات باردار در محیط اطراف سیاره تحت تأثیر میدان مغناطیسی قرار می‌گیرند و در فرایندی موسوم به electron cyclotron maser، تابش رادیویی تولید می‌کنند. پژوهشگران سیگنال‌هایی را در بازهٔ حدود ۰.۸۵ تا ۳.۵ گیگاهرتز شناسایی کرده‌اند که ویژگی‌هایی مانند تغییرپذیری سریع و قطبش دایروی شدید آنها، با منشأ شفقی سازگار است.
یکی از نکات قابل توجه در این کشف، اطلاعاتی است که سیگنال دربارهٔ خود سیاره در اختیار دانشمندان قرار می‌دهد. بر اساس تحلیل تیم پژوهشی، میدان مغناطیسی در محل تولید تابش احتمالاً بیش از ۱.۲۵ کیلوگاوس (حدود ۰.۱۲۵ تسلا) است. این اندازه‌گیری می‌تواند به عنوان نخستین اندازه‌گیری مستقیم قدرت میدان مغناطیسی یک سیاره فراخورشیدی شناخته شود و به درک بهتر از شرایط فضایی و محیطی سیارات دوردست کمک کند.
سیاره β Pictoris b یکی از شناخته‌شده‌ترین سیارات فراخورشیدی است که به دلیل قرارگیری در یک سامانهٔ جوان، فاصلهٔ آن از ستارهٔ میزبان، امکان مطالعهٔ مستقیم‌تر آن را نسبت به بسیاری از سیارات دیگر فراهم کرده است. به همین دلیل، این ویژگی‌ها آن را به هدفی مناسب برای جست‌وجوی تابش‌های رادیویی تبدیل کرده است.
پیامدها و چشم‌اندازهای آینده
این کشف هیچ مدرکی از حیات هوشمند یا پیام موجودات فرازمینی ارائه نمی‌دهد. سیگنال شناسایی‌شده با یک پدیدهٔ طبیعی مرتبط با میدان مغناطیسی و شفق‌های سیاره‌ای توضیح داده می‌شود. بنابراین، اهمیت واقعی این کشف در این نیست که «پیامی از بیگانگان» دریافت شده، بلکه در این است که برای نخستین‌بار دانشمندان توانسته‌اند چنین تابشی را مستقیماً به یک سیاره فراخورشیدی نسبت دهند. این اقدام می‌تواند به عنوان نقطهٔ عطفی در مطالعات فضایی و نجومی به شمار آید و پژوهشگران را به سمت کشف‌های بیشتر و عمیق‌تر سوق دهد.
بیشتر بخوانید: تلسکوپ جیمز وب: کشف کهکشان‌هایی که در آینه‌ای به تصویر کشیده شده‌اند
