دژ باستانی بالاحصار، که بر فراز بخش جنوبی بافت قدیمی کابل قرار دارد، طی قرن‌ها شاهد تهاجم‌ها، شورش‌ها و درگیری‌های نظامی بوده و آسیب‌های فراوانی را متحمل شده است. اکنون، مؤسسه فرهنگی آقاخان با آغاز پروژه‌ای وسیع و چندساله، به دنبال حفاظت و مرمت این دژ تاریخی است. هدف نهایی این پروژه، تبدیل این محوطه به یک پارک باستان‌شناسی عمومی با باغ‌های زیبا، رستوران و موزه است.
کشفیات شگفت‌انگیز باستان‌شناسان
باستان‌شناسان در جریان کاوش‌های خود به آثار متنوع و ارزشمندی دست یافته‌اند؛ از سکه‌های قدیمی و قطعات مجسمه‌های بودایی گرفته تا سفال‌های لعاب‌دار اسلامی و چراغ‌های روغنی. همچنین، بقایای خانه‌ها، کاخ‌ها و صومعه‌ها نیز در این کاوش‌ها کشف شده است. یکی از شگفت‌انگیزترین کشفیات، بقایای کاخی متعلق به دوران امپراتوری مغولان هند است که شامل نقاشی‌های دیواری، سازه‌ای شبیه تخت پادشاهی و حوضی ستاره‌ای‌شکل است که در دل سنگ تراشیده شده است.
بیشتر بخوانید: ساحل بکرانی در کنار الناز حبیبی در مراسم اکران فیلم "بت"
تاریخچه بالاحصار و اهمیت آن
بالاحصار در طول تاریخ تنها یک دژ نظامی نبوده، بلکه به عنوان مرکز مهم سیاسی، مذهبی و تجاری نیز شناخته می‌شده است. این مجموعه تاریخی در مسیر بازرگانی شبه‌قاره هند به آسیای مرکزی قرار داشته و در دوره‌های مختلف به‌عنوان کاخ، زرادخانه، زندان و پادگان نظامی مورد استفاده قرار گرفته است. به‌گفته مصطفی نوری، مدیر پروژه خدمات فرهنگی آقاخان، هرکس که بالاحصار را در اختیار داشت، عملاً کنترل کابل و منطقه پیرامون آن را نیز به‌دست می‌گرفت. این دژ همچنان در بخش‌هایی از خود کاربری نظامی دارد.
بابک رفیعی علوی، باستان‌شناس این پروژه، حجم یافته‌ها را فراتر از انتظار توصیف کرده و می‌گوید کشفیات به‌تدریج از دل خاک بیرون می‌آیند؛ درست مانند زیردریایی‌ای که از اعماق اقیانوس سر برمی‌آورد. این کشفیات نه تنها به تاریخ کابل، بلکه به تاریخ منطقه و فرهنگ‌های مختلف آن پیوند می‌زند و می‌تواند به بازسازی هویت فرهنگی این منطقه کمک کند.
بیشتر بخوانید: برگزاری برنامه‌های ویژه ایام فاطمیه در بوستان هنرمندان تهران · سرگئی ناریشکین، رئیس سرویس اطلاعات خارجی روسیه به کابل سفر کرد
