محمد اسفندیاری با فیلم «کوچ» به سراغ سال‌های کودکی و نوجوانی شخصیتی معروف رفته است. این فیلم داستان زندگی پیش از قهرمان شدن شخصیت را روایت می‌کند و در کنار آن، مناسبات یک خانواده ایرانی در دهه‌های گذشته را به تصویر می‌کشد. او و تیمش در این پروژه با چالش‌های زیادی روبه‌رو شدند که در گفت‌وگوهای خود به آن‌ها اشاره کردند.
روند تبدیل ایده به فیلم
اسفندیاری درباره چگونگی شکل‌گیری «کوچ» گفت: «این فیلم ریشه در یک فیلم کوتاه دارد که خود آن نیز بر اساس یک کتاب خاطره‌نگاری شکل گرفته بود. در ابتدا ما برای کتاب «باران گرفته است» که به تازگی منتشر شده بود، تصمیم به ساخت یک تیزر گرفتیم، اما با گذر زمان متوجه شدیم که پروژه فراتر از یک تیزر است و به پیشنهاد مهدی مطهر، به یک فیلم کوتاه تبدیل شد.»
بیشتر بخوانید: رایان سرلک در نقش خوشگله نمایش موزیکال آرزوهای کوچک روی صحنه می‌رود
او در ادامه افزود: «در تبدیل فیلم کوتاه «سیزده سالگی» به فیلم بلند «کوچ»، تصمیم گرفتیم همان مدل را ادامه دهیم و بر اساس خاطرات بنویسیم. این رویکرد به ما این امکان را داد که شخصیت را به‌طور طبیعی و بدون ایجاد ویژگی‌های قهرمانانه از ابتدا روایت کنیم.»
چالش‌های روایت زندگی‌نامه‌ای
اسفندیاری تأکید کرد که «کوچ» یک فیلم زندگی‌نامه‌ای متعارف نیست و سعی شده است به وجوه مختلف شخصیت نزدیک شود. او بیان کرد: «جسارت اینکه بتوانیم درباره تفاوت‌ها و ضعف‌های شخصیت هم حرف بزنیم، از نوشته‌های خود حاج قاسم به دست آمد. وقتی به نوشته‌های او مراجعه می‌کنید، انسانی صادق را می‌بینید که با خود صادقانه حرف زده است.»
مهدی مطهر، تهیه‌کننده فیلم، در ادامه خاطرنشان کرد که یکی از عوامل موفقیت این پروژه، تجربه زیست مشترک بازیگران کودک بوده است. او گفت: «بسیاری از بچه‌ها پیش‌تر در پروژه‌های دیگر با هم کار کرده بودند و این آشنایی کمک کرد تا در کنار یکدیگر به یک خانواده تبدیل شوند. همچنین، هم‌زبان بودن بچه‌ها نیز به ایجاد ارتباط عمیق‌تر کمک کرد.»
خانواده و جامعه در «کوچ»
فیلم «کوچ» علاوه بر روایت زندگی شخصیت، تصویری از خانواده ایرانی در یک دوره تاریخی را نیز ارائه می‌دهد. اسفندیاری گفت: «احساس می‌کنم با «کوچ» به نوعی ثبت تاریخی انجام داده‌ایم. در این فیلم، خانواده و روابط میان اعضای آن به تصویر کشیده شده است. شاید ۲۰ سال دیگر، بسیاری از مفاهیم خانواده تغییر کند و ما با این اثر، یک نگاه تاریخی به آن دوره داریم.»
اسفندیاری همچنین به اهمیت حضور داوران نوجوان در جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان اشاره کرد و گفت: «این حضور برای من یک ماجراجویی و کشف است. واکنش نوجوانان به فیلم، یکی از جذاب‌ترین بخش‌های حضور ما در جشنواره است.» او افزود که ممکن است برخی بخش‌های فیلم برای نوجوانان ارتباط برقرار نکند، اما در نهایت، این مواجهه برایش لذت‌بخش است.
در نهایت، مطهر به چالش‌های ساخت فیلم درباره یک شخصیت ملی اشاره کرد و گفت: «در سینمای ایران، تصویر کردن قهرمان‌های ملی با مشکل مواجه است. ما سعی کردیم با «کوچ»، رویکردی جدید در این زمینه ارائه دهیم و به جنبه‌های انسانی شخصیت نزدیک شویم.»
بیشتر بخوانید: خورش شوید قورمه گیلانی؛ طعمی دلپذیر از شمال ایران
