روستای قزلجه‌کند در شهرستان قروه استان کردستان، با جمعیتی هشتصدوخرده‌ای، جایی است که نان اهالی‌اش از گدازه‌های آتشفشانی زاگرس درمی‌آید. این گدازه‌ها که از سبلان و سهند فوران کرده‌اند، در دامنه‌های کوه سیاه رسوب کرده و به پوکه‌های معدنی تبدیل شده‌اند. اهالی قزلجه‌کند سال‌هاست که از این پوکه‌ها سنگ‌پا می‌سازند و مشتریان آنها از نزدیک‌ترین شهرها تا دورترین نقاط دنیا، از محصولات این روستا بهره‌مند می‌شوند.
تراشیدن سنگ‌پا: هنری سنتی در دستان پیر و جوان
صدای تیشه قزلجه‌کندی‌ها بعد از طلوع آفتاب در این روستا به گوش می‌رسد. پیر و جوان، بعد از صرف صبحانه، به کارگاه‌های خود می‌روند و مشغول تراشیدن سنگ‌پا می‌شوند. عزیزالله سیفی، یکی از کهنه‌کاران این حوزه، با ۷۰ سال تجربه به تیزبینی و دقت در کارش می‌بالد. او به شوخی می‌گوید: «سنگ‌پای اصل منم که تو ۸۰سالگی با این دست‌لرزه از رو نمی‌رم و بازم کار می‌کنم.»
بیشتر بخوانید: حمایت دختران دانشجوی گیلانی از زنان محجبه آذربایجان در آستارا
کودکان روستا نیز در این مسیر با تیشه‌های کوچک به شغل خانوادگی ملحق می‌شوند. ساواش، نوه عزیزالله، با کنجکاوی می‌گوید: «آقاجان، ببین چه خوب چکش می‌زنم...» عزیزالله یادآوری می‌کند که این شغل به نسل‌های پیشینش نیز برمی‌گردد و تأکید می‌کند که زمین کشاورزی دارند اما کیفیت پوکه‌ها باعث شده سنگ‌پاسازی شغل اصلی‌شان شود.
معدن‌ها و معیشت روستا
محمد سعیدی، جوان دیگری از اهالی قزلجه‌کند، به کار در معدن آبادی پرداخته و می‌گوید: «این معدنا از رسوب مواد آتشفشانی به‌وجود اومده‌ن.» او، که کار استخراج پوکه‌ها را بر عهده دارد، معتقد است که این معادن رزق روستا را تأمین می‌کنند. پوکه‌های معدنی درشت به کارخانه‌های مصالح‌سازی فروخته می‌شوند و «آشغال‌پوکه‌ها» که همان پوکه‌های ریز هستند به سنگ‌پاسازان قزلجه‌کند می‌رسد.
سعید اسدپور، دهیار قزلجه‌کند، از خرید و فروش پوکه‌های معدنی می‌گوید. او می‌افزاید که کیفیت پوکه‌های معدنی قزلجه‌کنند بی‌نظیر است و سال‌ها فروش سنگ‌پا به کشورهای مختلف از جمله ترکیه و فرانسه انجام می‌شد. اما اکنون از ۲۰۰ کارگاه سنگ‌پاسازی، تنها ۴۰ کارگاه فعال است.
مریم قره‌داغی، یکی از سنگ‌پاسازان، از زخم‌های ناشی از کار با پوکه‌های زبر می‌گوید و به مشکلات دندانی اشاره می‌کند که به‌طور عجیبی در بین اهالی روستا شایع شده است. او در جستجوی علت این موضوع، به مطالعاتی در فضای مجازی اشاره می‌کند.
با غروب آفتاب، صدای تیشه‌ها خاموش می‌شود و سنگ‌پاهای آماده در گونی‌های پلاستیکی انباشته می‌شوند تا صبح فردا به بازار بروند.
بیشتر بخوانید: رهبر انقلاب به صورت ناشناس در میادین حضور پیدا می‌کنند · محسن محمدی، کولبر بلاگر: درآمد و چالش‌های کولبری در کردستان
