حیات وحش و موجودات زنده بر روی زمین به عنوان بخشی از چرخه‌های طبیعی، نقش بسزایی در حفظ تعادل اکوسیستم دارند. زمانی را تصور کنید که حیات وحش دیگر وجود نداشته باشد. شاید در روزهای اول، زندگی به روال عادی ادامه یابد، اما بلافاصله پس از آن، پیامدهای ناپدید شدن حیوانات خود را نمایان می‌کند.
پیامدهای ناپدید شدن حیوانات
کارشناسان حیات وحش، بر این باورند که نبود حیوانات می‌تواند زنجیره‌ای از مشکلات را به دنبال داشته باشد. فرشاد اسکندری، کارشناس حیات وحش، می‌گوید: «بسیاری از دستاوردهای بشر ریشه در طبیعت دارد و هنوز بخش عمده‌ای از ظرفیت گیاهان و جانوران ناشناخته باقی مانده است. هر گونه‌ای که از بین می‌رود ممکن است یک پاسخ ناشناخته به یکی از مسائل آینده بشر را نیز با خود نابود کند.»
بیشتر بخوانید: احمد رضا لاهیجان‌زاده: کاهش سالانه تراز دریای خزر به ۲۳ سانتی‌متر رسید
این کارشناس به ضرورت حفظ تنوع زیستی اشاره می‌کند و می‌افزاید: «ارزش حیات وحش فقط در آن چیزی نیست که امروز از آن استفاده می‌کنیم. هر گونه می‌تواند بخشی از یک بانک بزرگ ژنتیکی باشد و با نابودی آن، بخشی از این ذخیره غیرقابل جایگزین از بین می‌رود.»
تجربه‌های تاریخی و چرخه‌های طبیعی
برای درک تأثیر حذف یک گونه، ماجرای گنجشک‌ها در چین یادآور است. در سال ۱۹۵۸، در جریان کارزار «چهار آفت»، گنجشک‌ها به عنوان موجودات مضر هدف قرار گرفتند. این اقدام به افزایش جمعیت حشرات و آفات کشاورزی منجر شد و آسیب‌های جدی به کشاورزی وارد کرد. علیرضا هاشمی، پرنده‌شناس، در این باره می‌گوید: «یک پژوهش جدید نشان می‌دهد که کاهش جمعیت گنجشک‌ها به کاهش تولید برنج و گندم منجر شده است.»
در ایران نیز نمونه‌های مشابهی وجود دارد. هاشمی می‌گوید: «پرندگانی مانند سار صورتی در شمال شرق کشور به کنترل جمعیت حشرات کمک می‌کنند و حذف آنها می‌تواند عواقب قابل توجهی داشته باشد.»
این پرنده‌شناس همچنین به نقش دارکوب‌ها در کنترل آفات درختان اشاره می‌کند و می‌گوید: «حذف این پرندگان، یکی از ابزارهای طبیعی کنترل آفات را از بین می‌برد.» پرندگان لاشه‌خوار نیز با تغذیه از لاشه‌ها، در پاکسازی طبیعت و کاهش عوامل بیماری‌زا موثرند. از این رو، ناپدید شدن آنها به معنای از دست رفتن بخشی از خدمات طبیعی است که به سلامت انسان وابسته است.
چگونه می‌توان به آینده‌ای بهتر امیدوار بود؟
اسکندری در پایان می‌گوید: «اگر روزی حیات وحش به کلی از زمین ناپدید شود، با پیامدهای زنجیره‌ای روبه‌رو خواهیم شد. از برهم خوردن چرخه‌های طبیعی و کاهش تنوع ژنتیکی گرفته تا آسیب به پوشش گیاهی و افزایش فرسایش.» او تصریح می‌کند: «در چنین شرایطی، زمین ممکن است چهره‌ای آخرالزمانی به خود بگیرد و ادامه حیات انسان نیز با تهدید جدی روبه‌رو شود.»
در نهایت، هاشمی خاطرنشان می‌کند: «اگر روزی انسان از روی زمین ناپدید شود، طبیعت می‌تواند به مرور زمان بخش‌هایی از زمین را دوباره به حالت طبیعی خود برگرداند، اما زمین بدون پرندگان و دیگر گونه‌های حیات وحش کاملاً متفاوت خواهد بود. نبود یک پرنده یا یک سنجاب شاید در یک روز احساس نشود، اما پیامدهای آن به تدریج در زندگی انسان نمایان خواهد شد.»
بیشتر بخوانید: بارش‌های رگباری و رعدوبرق در انتظار استان‌های شمالی و اردبیل · مرتضی ظهرابی: راکون‌ها مهاجم هستند و نگهداری از آنها خطرناک است
