اقتصاد عربستان سعودی و امارات متحده عربی در حالی به سمت رکود پیش می‌رود که در سال‌های اخیر، این کشورها توانسته بودند رشد قابل توجهی را تجربه کنند. امروز، تأثیرات جنگ میان آمریکا و اسرائیل با ایران به وضوح در بازارهای نفتی این کشورها نمایان شده است.
عوامل رکود اقتصادی در خلیج فارس
اقتصادهای کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس در پنجاه سال گذشته، سه دوره رکود گسترده را تجربه کرده‌اند. نخستین موج رکود در نیمه اول دهه ۱۹۸۰ و به‌دنبال بحران نفتی رخ داد که به کوچک شدن اقتصادهای عربستان سعودی، امارات، قطر و کویت منجر شد. موج دوم رکود نیز در سال ۲۰۲۰ به دلیل همه‌گیری کرونا و کاهش تقاضا برای نفت به وقوع پیوست.
بیشتر بخوانید: مصوبات شورای اقتصاد؛ تدابیر جدید برای معیشت و انرژی مردم
اکنون، کشورهای شورای همکاری خلیج فارس با موج سومی روبه‌رو هستند. صندوق بین‌المللی پول پیش‌بینی کرده است که پنج کشور از شش کشور عضو این شورا، امسال به دلیل پیامدهای جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران وارد رکود شوند و تنها عمان در مسیر رشد باقی بماند. بر اساس این پیش‌بینی، اقتصاد عربستان ۳.۳ درصد، امارات ۳.۹ درصد، قطر ۱۵.۶ درصد، کویت ۱۶.۷ درصد و بحرین ۱۱.۳ درصد کوچک خواهد شد.
چالش‌های صادرات نفت و اثرات آن
آزاد زنگنه، رئیس بخش تحلیل اقتصاد کلان کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در موسسه «آکسفورد اکونومیکس»، معتقد است که بزرگ‌ترین عامل این انقباض اقتصادی، کاهش صادرات نفت و گاز است. این کاهش به دلیل اختلال در رفت‌وآمد کشتی‌ها ناشی از جنگ بوده که به رکود اقتصادی دامن زده است.
زنگنه همچنین اشاره می‌کند که حملات به کشورهای خلیج فارس، تمایل به گردشگری و سفر را کاهش داده و این دو بخش در دو دهه گذشته اهمیت فزاینده‌ای پیدا کرده‌اند. عربستان سعودی به دلیل سیاست‌های مرتبط با چشم‌انداز ۲۰۳۰ و تنوع زیرساخت‌های انرژی و لجستیک، به عنوان مقاوم‌ترین اقتصاد در برابر این جنگ شناخته می‌شود.
تیم کالان، پژوهشگر مهمان در موسسه کشورهای عربی خلیج فارس، علت دیگر این تاب‌آوری را وجود خط لوله شرق-غرب می‌داند که نفت عربستان را به ساحل دریای سرخ منتقل می‌کند و نیاز این کشور به عبور از تنگه هرمز را کاهش می‌دهد. این در حالی است که امارات و دیگر همسایگان به شدت به این تنگه وابسته هستند.
با وجود این، عربستان در مرحله نخست جنگ نسبت به کشورهای دیگر مانند امارات و کویت، حملات کمتری را تجربه کرده است. در ماه ژوئیه، حوثی‌ها اعلام کردند که کشتی‌های مرتبط با عربستان تحت «محاصره دریایی» قرار دارند و این امر صادرات نفت را به خطر انداخته است.
در نهایت، با توجه به شرایط فعلی، به نظر می‌رسد که گسترش بخش‌های غیرنفتی در برخی اقتصادها می‌تواند شدت شوک ناشی از جنگ را کاهش دهد، اما افت این بخش‌ها همچنان کمتر از کاهش بخش‌های نفتی بوده است. جنگ بر بخش‌های دیگر مانند هوانوردی و گردشگری نیز تأثیر گذاشته و به کاهش فعالیت‌های اقتصادی دامن زده است.
بیشتر بخوانید: افزایش سهم آفریقا از ثروت جهانی؛ گرگ استنتون در پی تغییرات اقتصادی · دیدارهای آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای و سرنوشت ایران در دستان رهبری
