تخصيص بیش از ۱۱۰ هکتار زمین در بندر چابهار به افغانستان به‌عنوان بخشی از تلاش‌های ایران برای جذب بار کشورهای محصور در خشکی و تبدیل بنادر جنوبی به گره‌های اصلی کریدورهای منطقه‌ای، مطرح شده است. محسن زنگنه، رئیس کمیسیون ویژه حمایت از تولید مجلس، در توضیحاتی تأکید کرد که این اقدام به معنای واگذاری حاکمیت بر خاک ایران نیست و هدف آن ایجاد زیرساخت‌های تجاری و ترانزیتی برای افغانستان است.
توسعه زیرساخت‌های تجاری و تأثیرات اقتصادی
زنگنه در اظهارات خود اشاره کرد که قرار است ۱۰ هکتار زمین در محدوده بندر چابهار و حدود ۱۰۰ هکتار در منطقه آزاد برای سرمایه‌گذاری افغانستان اختصاص یابد. هدف این طرح فراهم آوردن امکانات لجستیکی و بندر خشک به منظور تسهیل دسترسی افغانستان به آب‌های آزاد است. به گفته او، این طرح علاوه بر منافع برای افغانستان، برای ایران نیز مزایای اقتصادی به همراه دارد و با سیاست جذب سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی همخوانی دارد.
بیشتر بخوانید: نرخ تورم خوراکی‌ها در شهریورماه به ۲.۲ درصد کاهش یافت
این اقدام به‌عنوان یک فرصت برای ایجاد زیرساخت‌های اقتصادی و افزایش تبادلات تجاری، می‌تواند به رونق اقتصادی ایران کمک کند. در ادبیات اقتصاد بندری، این نوع قراردادها می‌تواند در قالب‌های مختلفی از جمله اجاره زمین بندری، واگذاری حق بهره‌برداری و قراردادهای امتیاز تعریف شود.
چالش‌ها و آینده تجاری ایران
با وجود مزایای احتمالی، هنوز جزئیات قرارداد و تعهدات افغانستان به‌طور عمومی منتشر نشده است. در این میان، نمونه‌ای از همکاری موفق در این زمینه، توافق ایران و قزاقستان برای ساخت ترمینال حمل‌ونقل و لجستیک در بندر شهید رجایی است که در قالب قرارداد «ساخت، بهره‌برداری و انتقال» (BOT) منعقد شده است.
تثبیت جریان بار و وابسته‌کردن بخشی از تجارت منطقه‌ای به زیرساخت‌های ایران می‌تواند مزیت‌های اقتصادی بیشتری برای کشور به همراه داشته باشد. به‌ویژه در شرایطی که افغانستان و کشورهای محصور در خشکی به‌دنبال دسترسی به تجارت دریایی هستند، ایران می‌تواند نقش مهمی ایفا کند.
اما با توجه به شرایط جنگی و فشارهای تحریمی آمریکا، تحقق این اهداف و درآمدی که به ایران خواهد رسید، همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. تحریم‌های جدید آمریکا علیه ایران، هزینه و ریسک انجام معاملات با این کشور را برای سرمایه‌گذاران و شرکت‌های کشتیرانی افزایش می‌دهد و ممکن است در آینده بر روی تعاملات اقتصادی ایران تأثیرگذار باشد.
بیشتر بخوانید: عبدالمطهر محمدخانی درباره سرنوشت طرح تورم صفر توضیح داد · جلالی: نشست فرمت مسکو، گامی کلیدی در هم‌گرایی منطقه‌ای درباره افغانستان
