نتایج انتخابات کنگره در آمریکا می‌تواند تأثیرات عمیقی بر سیاست خارجی این کشور و به‌ویژه بر پرونده ایران داشته باشد. این تاثیرات در معادلات قدرت در ایران نیز غیرقابل انکار است و می‌تواند به تغییر توازن قوا میان دو جریان حکومتی رقیب، یعنی نواصول‌گرایان و علی‌الاصول‌گرایان، بینجامد.
نواصول‌گرایان و چالش‌های جدید
جریان نواصول‌گرایان بخشی از جناح اصول‌گرا هستند که در موضوعات مختلف، از جمله در ارتباط با آمریکا، رویکردهایی متفاوت از مواضع سنتی اصول‌گرایان را مطرح می‌کنند. این اصطلاح در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۹۶ توسط محمدباقر قالیباف و تیمش برای ادعای ایجاد جریانی جدید به‌کار رفت، اما به شکست انجامید. در دوران مجتبی خامنه‌ای، محمدباقر قالیباف و همفکرانش به دنبال رویکردی نو در مذاکره با آمریکا هستند که هنوز نتایج آن مشخص نیست.
بیشتر بخوانید: عطوان: سفر هیئت نظامی عربستان، ترکیه و پاکستان به تهران نشانه پایان دوران آمریکا و اسرائیل است
علی‌الاصول‌گرایان و رویکردهای سنتی
در مقابل، جریان علی‌الاصول‌گرایان، که به دنبال اعلام نارضایتی مجتبی خامنه‌ای از تفاهم‌نامه اسلام‌آباد به مخالفت با آن پرداختند، از سوی منتقدان و برخی حامیانش این لقب را دریافت کرده‌اند. این جریان در پی آن است که با دیدگاه‌های سنتی و انعطاف‌ناپذیر خود، بر تحولات سیاسی تأثیر بگذارد. روایت‌های متناقضی درباره پایگاه قدرت آن‌ها وجود دارد که برخی از آن‌ها به‌وضوح تقلیل‌گرایانه هستند.
تحرکات علی‌الاصول‌گرایان در ماه‌های اخیر، به‌ویژه در صداوسیما و تریبون‌های نماز جمعه، خبرساز شده است. صداوسیما که زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی اداره می‌شود، به عنوان یک رسانه تأثیرگذار در این تحولات شناخته می‌شود. همچنین، سازمان بسیج به عنوان یک تشکیلات زیر نظر فرمانده کل قوا، نقش مهمی در سازمان‌دهی تجمعات خیابانی و تریبون‌های این تجمعات ایفا می‌کند.
در این میان، چهره‌های سیاسی نظیر محمدباقر قالیباف و محسن رضایی نیز دارای مواضع متفاوتی هستند که به‌طور مداوم تحت تأثیر تغییرات سیاست‌های رهبر قرار می‌گیرند. محمدباقر قالیباف در برهه‌ای به مذاکره با آمریکا تمایل نشان داد، اما با تغییر فضا به سمت مواضع «سازش‌ناپذیر» رفت. محسن رضایی هم که در گذشته مدافع تنش‌زدایی با آمریکا بود، اکنون به تبعیت از رهبر متمایل شده است.
آینده تحولات میان نواصول‌گرایان و علی‌الاصول‌گرایان بستگی به نتایج انتخابات کنگره آمریکا دارد. آیا این نتایج به تداوم بلاتکلیفی خواهد انجامید یا زمینه‌ساز تحولاتی جدید در روابط ایران و آمریکا خواهد شد؟ سنت جمهوری اسلامی نشان می‌دهد که در صورت احساس پیروزی در درگیری‌های راهبردی، ادامه درگیری را ترجیح می‌دهد و در زمان احساس تهدیدهای موجودیتی، به سمت توافق متمایل می‌شود.
بیشتر بخوانید: اختلافات کشورهای خلیج فارس درباره آینده ایران و امنیت منطقه · دادگاه تجدیدنظر، مداخلات دولت ترامپ در انتخابات را احیا کرد
