باغ ایرانی، کهن‌الگویی که با نبوغ مهندسی قنات در هم تنیده شده، نه‌تنها میراث تاریخی، بلکه نماد هویت و فرهنگ غنی ایرانیان است. این شاهکار بومی با ۹ باغ شامل پاسارگاد شیراز، باغ ارم شیراز، چهل‌ستون اصفهان، باغ فین کاشان، شازده ماهان کرمان، دولت‌آباد یزد، پهلوان‌پور مهریز، اکبریه بیرجند و عباس‌آباد بهشهر در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.
جایگاه باغ ایرانی در فرهنگ و هویت
فریار جواهریان، معمار و پژوهشگر، در یک نشست به بررسی جایگاه باغ ایرانی پرداخت و آن را فراتر از یک فضای سبز و تزیینی معرفی کرد. او بیان کرد که این باغ‌ها در خاطرات کودکی، آیین‌های جمعی و حتی شیوه مدیریت منابع آب ریشه دارند. جواهریان تأکید کرد که باغ ایرانی نه‌تنها بخشی از هویت و حافظه جمعی ایرانیان است، بلکه الگویی از طراحی منظر است که تأثیر آن در باغ‌سازی جهانی نیز مشهود است.
بیشتر بخوانید: احمد آرام، نویسنده و شاعر بوشهری درگذشت
پیوند باغ ایرانی با آب و طبیعت
او با اشاره به اهمیت مدیریت آب در باغ ایرانی خاطرنشان کرد که آب از سرچشمه‌های بالادست، قنات یا مسیرهای طبیعی به باغ‌ها منتقل می‌شود و در این فرآیند، باغ‌ها به مکان‌هایی برای تولید و بهره‌برداری از منابع طبیعی تبدیل می‌شوند. جواهریان گفت: «باغ ایرانی فضایی برای تماشای زیبایی نیست، بلکه هم‌زمان محل تولید و تجربه زیبایی است.»
فرح حبیب، استاد دانشکده هنر، باغ ایرانی را نظامی فضایی، فرهنگی و زیست‌محیطی توصیف کرد که در آن آب، گیاه، نور و معماری در پیوند با اقلیم و تجربه انسان معنا پیدا می‌کنند. او با تأکید بر اینکه باغ ایرانی حاصل تعامل انسان با طبیعت است، افزود: «آب یکی از عناصر اصلی شکل‌دهنده باغ ایرانی است و در فرهنگ ایرانی معنای نمادین دارد.»
در ادامه، شهریار سیروس، نقاش و پژوهشگر، به فلسفه و منطق فکری پشت باغ ایرانی پرداخت و آن را تصویری از جهان مطلوب و نظم آرمانی دانست. او گفت: «باغ ایرانی بازتاب نوعی اندیشه درباره جهان و جایگاه انسان در آن است.»
انوشه منصوری، عضو انجمن مفاخر معماری ایران، تأکید کرد که حفاظت از باغ ایرانی فراتر از نگهداری یک بنای تاریخی است و این میراث فرهنگی فرصتی برای نسل‌های آینده فراهم می‌کند تا زیبایی و معنای فرهنگی باغ را از نزدیک تجربه کنند.
بیشتر بخوانید: غذاهای سنتی شیراز و طعم‌های اصیل آن‌ها را بشناسید · سیدرضا صالحی‌امیری: فارس باید به کانون اصلی گردشگری بین‌المللی ایران تبدیل شود
