بازگشت افغان‌ها به کشور خود بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است. شمار زیادی از مهاجران افغانستانی در ماه‌های اخیر به وطن خود بازگشته‌اند، اما مشکلات اقتصادی، بیکاری و نبود فرصت‌های پایدار معیشتی در افغانستان می‌تواند زمینه‌ساز مهاجرت دوباره بخشی از آنان شود.
چالش‌های بازگشت اجباری
چرخه‌ای که نشان می‌دهد بازگشت مهاجران لزوماً به معنای پایان جابه‌جایی جمعیت نیست، پرسشی اساسی را پیش روی سیاست‌گذاران قرار می‌دهد. آیا بازگرداندن مهاجران به کشور مبدأ، بدون فراهم شدن شرایط اشتغال و زندگی در آن کشور، می‌تواند به راه‌حلی پایدار برای مسئله مهاجرت تبدیل شود؟
بیشتر بخوانید: مهرداد اخلاقی: وزیر پیشنهادی دفاع، خدمتگزاری در برابر تهدیدات پیچیده را بر عهده می‌گیرد
ایران در سال‌های گذشته یکی از مهم‌ترین مقاصد مهاجرت شهروندان افغانستان بوده است. پیوندهای جغرافیایی و فرهنگی، امکان یافتن کار در بخش‌هایی از اقتصاد ایران و تفاوت فرصت‌های اقتصادی دو کشور، از جمله عواملی بوده‌اند که مهاجران افغانستانی را به عبور از مرزهای شرقی ایران ترغیب کرده‌اند.
وضعیت اقتصادی و چالش‌های اجتماعی
با این حال، سیاست‌های مربوط به حضور اتباع خارجی در ایران در سال‌های اخیر با تغییراتی همراه شده و روند بازگرداندن مهاجران فاقد مدارک قانونی نیز شدت گرفته است. اما مسئله مهاجرت با خروج افراد از مرز پایان نمی‌یابد؛ زیرا شرایطی که در وهله نخست آنها را به ترک افغانستان وادار کرده، ممکن است پس از بازگشت همچنان پابرجا باشد.
گزارش‌ها نشان می‌دهد که از ابتدای سال تا ۱۲ سپتامبر، ۵۲۲ هزار و ۲۰۰ شهروند افغانستان از ایران به کشورشان بازگشته‌اند که ۴۳۹ هزار نفر از آنها اخراج شده بودند. این آمار نشان می‌دهد بخش عمده بازگشت‌ها در این دوره اجباری بوده است. با این حال، بازگشت اجباری الزاما به معنای استقرار دائمی در کشور مبدأ نیست.
اقتصاد افغانستان با مجموعه‌ای از مشکلات اقتصادی و انسانی روبه‌روست که جذب شمار زیادی از بازگشت‌کنندگان را دشوار می‌کند. فقر، کمبود خدمات عمومی و مشکلات دسترسی به مسکن، از مهم‌ترین موانع هستند که مهاجران پس از بازگشت با آنها مواجه می‌شوند.
در نهایت، تجربه مهاجرت میان ایران و افغانستان نشان می‌دهد که بازگشت افراد، به‌خودی‌خود پایان بحران مهاجرت نیست. تا زمانی که بازگشت به معنای دسترسی به شغل، سرپناه و امکان زندگی پایدار نباشد، چرخه مهاجرت می‌تواند بار دیگر تکرار شود.
بیشتر بخوانید: رانندگان تاکسی تهران در بلاتکلیفی ۳۷۰ خودروی آیون · جی‌دی ونس: هدف ما تعهد ایران به عدم احیای برنامه هسته‌ای است
