ایران و بازرسی‌های بی‌سابقه؛ داستان یک اعتمادسازی ناکام

ایران در سال‌های اخیر با پذیرش بازرسی‌های بی‌سابقه از برنامه هسته‌ای خود در تلاش بوده است تا اعتماد جامعه جهانی را جلب کند. در حالی که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با بازرسی‌های مکرر از تأسیسات هسته‌ای ایران، به دنبال شفافیت بیشتر در این زمینه بود، واقعیت‌ها نشان از عدم پاسخ متقابل و اعتماد از سوی دیگر کشورها داشت.

تعهدات ایران و حجم بازرسی‌ها

ایران از زمان اجرای برجام، تعهدات خود را به‌صورت یک‌طرفه ادامه داد و در این راستا، بیش از ۴۰۰ بازرسی تنها در یک سال از سوی آژانس انجام شد. این در حالی است که بر اساس آمار، ۹۲ درصد از مجموع بازرسی‌های بین‌المللی آژانس در ایران صورت گرفته است. این حجم از نظارت و بازرسی، نشان‌دهنده‌ی توجه ویژه به برنامه هسته‌ای ایران است، حتی در زمانی که آمریکا از برجام خارج شده بود.

بیشتر بخوانید: سازمان هواشناسی هشدار نارنجی برای خطر سیلاب صادر کرد

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در مصاحبه‌ای تأکید کرده بود که رژیم بازرسی گسترده‌ای بر برنامه هسته‌ای ایران وجود دارد و تیم‌های بازرسی همیشه در ایران حضور دارند. این تحولات در حالی رخ می‌دهد که ایران به‌خوبی از تعهدات خود پیروی کرده و برنامه هسته‌ای خود را به طور قابل توجهی محدود کرده است.

نتایج اعتمادسازی و پیامدهای آن

ایران با انجام این بازرسی‌های بی‌سابقه و اجرای تعهدات یک‌طرفه، در تلاش بود تا اتهامات مربوط به برنامه هسته‌ای خود را رد کند. اما در نهایت، این شفافیت و تلاش برای اعتمادسازی نه تنها باعث رفع اتهامات نشد، بلکه منجر به حملات نظامی و ترور دانشمندان هسته‌ای ایران نیز گردید. این اقدامات نشان‌دهنده‌ی نتیجه‌ای ناخوشایند از سال‌ها همکاری با آژانس و جامعه جهانی است.

در این راستا، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و نهادهای اطلاعاتی آمریکا نیز به‌طور مکرر تأیید کرده‌اند که ایران هیچ تمایلی به ساخت سلاح هسته‌ای ندارد. با این حال، این حقیقت که ایران در حال حاضر سلاح هسته‌ای ندارد، به نظر نمی‌رسد که تأثیر زیادی بر رفتارهای خصمانه برخی کشورها داشته باشد. حتی در سال‌های اخیر، گزارش‌های اطلاعاتی به‌طور مداوم بر عدم وجود برنامه هسته‌ای ساختاریافته در ایران تأکید کرده‌اند.

اکنون زمان آن است که ایران سیاست‌های هسته‌ای خود را بازنگری کند. خروج از معاهده NPT (معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای) می‌تواند اولین قدم در این راستا باشد. مقامات ایرانی می‌توانند به جای اظهارات دوپهلو، مواضع ابهام‌آمیز و حتی سکوت را اتخاذ کنند. این تغییرات در سیاست‌ها ممکن است به ایران این امکان را بدهد که از فشارهای بین‌المللی بکاهد و از حقوق خود به‌عنوان یک کشور مستقل دفاع کند.

بیشتر بخوانید: دولت ترامپ و احتمال ازسرگیری تنش‌ها با ایران پس از انتخابات · مذاکرات آمریکا با ایران؛ گشودن درهای دیپلماسی یا تدارک برای نظامی‌گری