قیمت کود اوره در ایران به بیش از دو برابر نرخ تیرماه رسیده است و این افزایش شدید، موج تازه‌ای از نگرانی را در میان کشاورزان برانگیخته است. در آستانهٔ فصل کشت زمستانه، بسیاری از کشاورزان با چالش‌های جدی روبرو هستند و فعالان صنفی نسبت به پیامدهای این وضعیت برای تولید محصولات کشاورزی و امنیت غذایی هشدار می‌دهند.
افزایش قیمت و بحران کود کشاورزی
گزارش‌ها حاکی از آن است که قیمت هر کیسه ۵۰ کیلوگرمی کود اوره از حدود ۱۹۵ هزار تومان در سال ۱۴۰۳، به ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسیده است که افزایشی نزدیک به ۱۸ برابر را نشان می‌دهد. بهمن دریک‌وندی، رئیس اتاق اصناف کشاورزی دزفول، به این نکته اشاره کرده که این افزایش قیمت در شرایطی رخ داده که نرخ هر کیسه کود اوره در تیرماه سال جاری نیز با افزایشی بیش از ۱۲۵ درصد به یک میلیون و ۵۵۲ هزار و ۴۷۷ تومان رسیده بود.
بیشتر بخوانید: جنگ با یمن، تأمین مالی استارت‌آپ‌های عربستان را کاهش داد
کود اوره به عنوان یکی از مهم‌ترین منابع تأمین نیتروژن مورد نیاز گیاهان زراعی، نقش حیاتی در تولید محصولاتی مانند گندم، جو و برنج دارد. بنابراین، تغییرات قیمت این نهاده می‌تواند به طور مستقیم بر هزینه تمام‌شده تولید محصولات کشاورزی اثر بگذارد.
پیامدهای حذف حمایت‌ها
در گذشته، شرکت خدمات حمایتی کشاورزی کود مورد نیاز کشاورزان را با تخفیف‌های ۱۰ تا ۳۰ درصدی در اختیار آنها قرار می‌داد و واردات آن نیز از ارز ترجیحی برخوردار بود. اما جنگ اقتصادی و فشارهای ناشی از آن، بسیاری از این حمایت‌ها را حذف کرده است. علیرضا مهاجر، معاون سابق معاونت امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی، می‌گوید: «حذف این حمایت‌ها شوک قیمتی شدیدی به کشاورزان وارد کرد؛ به طوری که قیمت برخی کودها از حدود ۷۰۰ هزار تومان به هفت میلیون تومان برای هر کیسه ۵۰ کیلوگرمی رسیده است.»
این افزایش قیمت به کاهش مصرف کود در ایران منجر شده است، به طوری که مصرف کود حدود ۹۰ درصد کاهش یافته است. این در حالی است که حدود ۷۵ درصد اراضی کشاورزی کشور در اختیار بهره‌برداران خرد و معیشتی قرار دارد که به دلیل آزادسازی نرخ ارز، توان خرید ندارند.
چالش‌های پیش روی کشاورزان
کارشناسان هشدار می‌دهند که پیامد این وضعیت تنها به گندم محدود نمی‌شود و محصولاتی مانند جو، برنج، دانه‌های روغنی، سیب‌زمینی و سایر محصولات باغی و صیفی نیز از کاهش مصرف نهاده‌های ضروری آسیب خواهند دید. در این شرایط، کشاورزان خرده‌پا که بنیه مالی ضعیفی دارند، توان مقابله با این جهش ناگهانی قیمت را ندارند و ناچار به کاهش مصرف کود یا زیر بار قرض سنگین می‌روند.
بهمن دریک‌وندی تأکید می‌کند که هنگامی که بخش مولد تحت فشارهای متعدد محیطی و اقتصادی قرار دارد، اعمال چنین شوک‌هایی بدون ارائه بسته‌های جبرانی و تسهیلات اعتباری، امنیت غذایی کشور را در معرض تهدید جدی قرار می‌دهد. برخی کشاورزان نیز ابراز نگرانی کرده‌اند که امسال حتی سهمیه‌های ثبت‌شده نیز به طور کامل تحویل نشده و تهیه کود مورد نیاز به بازار آزاد موکول شده است.
بیشتر بخوانید: سعید توکلی: احتمال قطعی گاز در ۱۱ استان و چالش‌های پیش‌رو · محمداسماعیل مطلق: رفع ناامنی غذایی در اروند و زاهدان در دستور کار است
