کدوهای نارنجی هالووین و درخت‌های چراغانی کریسمس این روزها در گوشه و کنار شهرهای ایران به چشم می‌خورند. جوانانی که برای ثبت یک عکس متفاوت یا تجربه شبی خاص به استقبال این جشن‌ها می‌روند، ممکن است از فرهنگ خود دور نشوند، اما پرسشی تلخ و قابل تأمل در این بین مطرح است: چرا جشن‌های ریشه‌دار ایرانی برای نسل جدید کم‌فروغ شده‌اند، اما مناسبت‌های وارداتی با شور و اشتیاق برگزار می‌شوند؟
چرا جشن‌های ایرانی به حاشیه رفته‌اند؟
واقعیت این است که هویت فرهنگی در دنیای امروز مفهومی ثابت و یک‌دست نیست. جوان ایرانی ممکن است نوروز را در کنار خانواده جشن بگیرد، شب یلدا را تجربه کند و در عین حال در یک مهمانی هالووین شرکت کند. این انتخاب‌ها لزوماً با یکدیگر تضاد ندارند. اما مسئله از جایی آغاز می‌شود که یک فرهنگ در معرفی و بازآفرینی داشته‌های خود به نسل جدید ناتوان می‌ماند.
بیشتر بخوانید: پدرام کریمی و یاسمن شاه‌حسینی در قاب خانوادگی
احمد بخارایی، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه، در تحلیل استقبال از جشن‌هایی مانند هالووین و کریسمس، این گرایش را بیشتر مرتبط با نوگرایی و مدرنیسم می‌داند. او تأکید می‌کند که جذابیت کریسمس برای بسیاری از ایرانیان به معنای گرایش اعتقادی به مسیحیت نیست، بلکه این مناسبت به جشنی برای تفریح و تجربه سبک زندگی متفاوت تبدیل شده است.
تجاری‌سازی و جذابیت جشن‌ها
مجید ابهری، آسیب‌شناس اجتماعی، از ضعف عملکرد نهادهای فرهنگی در معرفی و بزرگداشت آیین‌های ایرانی به عنوان یکی از عوامل گسترش این مناسبت‌ها یاد می‌کند. او بر نقش شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های ماهواره‌ای نیز تأکید دارد و پایین بودن سطح نشاط اجتماعی را از عوامل مؤثر در گرایش به این جشن‌ها می‌داند.
در اقتصاد امروز، تجربه‌ای که قابلیت تصویرسازی و انتشار داشته باشد، شانس بیشتری برای دیده شدن دارد. یک مهمانی با لباس‌های خاص و دکوراسیون متفاوت به‌سادگی به ده‌ها تصویر و ویدیو تبدیل می‌شود. در حالی که بسیاری از تجربه‌های فرهنگی ما، با وجود عمق تاریخی، از چنین قابلیت رسانه‌ای برخوردار نشده‌اند.
با توجه به این شرایط، در حالی که شناخت نسل جدید از جشن‌های ایرانی به حاشیه رفته، جشن‌های غیرایرانی به راحتی به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شده‌اند. اینجا رقابت میان دو شیوه روایتگری است؛ فرهنگی که بهتر روایت می‌شود، بیشتر دیده می‌شود و شانس بیشتری برای تبدیل شدن به بخشی از زندگی روزمره دارد.
بیشتر بخوانید: فتحه عرایس عربی؛ سفره‌ای از طعم‌های لبنانی و سوری · معبد آناهیتا، پرستشگاه فرشته آب در کنگاور
