چرا سهم شخصیت‌های ایرانی در دنیای کودکان کم است

شخصیت‌های محبوب کودکان و نوجوانان در سال‌های ۱۳۹۴، ۱۳۹۸ و ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که شخصیت‌های خارجی همچنان حضور پررنگی در ذهن نسل جدید دارند و در این سال‌ها تنها یک یا دو شخصیت ایرانی توانسته‌اند به فهرست محبوب‌ترین‌ها راه پیدا کنند. در برخی پیمایش‌ها حتی هر ۱۰ شخصیت محبوب کودکان، خارجی و عمدتاً غربی بوده‌اند. این موضوع فقط درباره یک کارتون یا بازی نیست. کودکان بخش قابل‌توجهی از اوقات فراغت خود را با فیلم، انیمیشن، بازی، موسیقی، شبکه‌های اجتماعی و کتاب می‌گذرانند.

زنجیره فرهنگی و چالش‌های صنایع فرهنگی

صنایع فرهنگی تنها محدود به اسباب‌بازی و نوشت‌افزار نیستند. در این حوزه بیش از ۴۰ صنعت از انیمیشن و بازی گرفته تا نشر، پوشاک و گردشگری قرار می‌گیرند. در کشورهای مختلف، همین زنجیره به بازارهای بزرگ اقتصادی تبدیل شده است. کره‌جنوبی و آمریکا نمونه‌هایی از کشورهایی هستند که با استفاده از شخصیت‌ها و محصولات فرهنگی، قدرت اقتصادی و فرهنگی خود را تقویت کرده‌اند. در ایران نیز تجربه‌های موفقی در انیمیشن، اسباب‌بازی و نوشت‌افزار وجود دارد، اما بسیاری از این تجربه‌ها هنوز به یک زنجیره کامل متصل نشده‌اند.

بیشتر بخوانید: افزایش سرقت از موزه‌ها و نگرانی‌های امنیتی در اروپا

ضرورت ایجاد زیرساخت و همکاری میان فعالان

شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی با حضور بیش از ۱۵ انجمن و نمایندگی نزدیک به ۲ هزار کسب‌وکار شکل گرفته است. این شبکه به دنبال پیگیری مسائل مشترک و ایجاد زیرساخت‌های لازم برای صنایع فرهنگی است. مشکلاتی نظیر تأمین مالی، توزیع و دسترسی به بازار از جمله چالش‌های مشترک این حوزه‌ها هستند. تولید محصولات فرهنگی معمولاً به سرمایه‌گذاری زمان‌بر نیاز دارد و بازگشت سرمایه نیز همیشه سریع و قابل پیش‌بینی نیست.

فاصله میان تولیدکننده و مصرف‌کننده یکی دیگر از مشکلات است. حتی محصول باکیفیت ایرانی اگر در دسترس خانواده‌ها نباشد، نمی‌تواند با نمونه‌های خارجی رقابت کند. بنابراین، توسعه فروشگاه‌های تخصصی و محتوایی می‌تواند یکی از راه‌حل‌ها باشد. همچنین، برای ماندگاری شخصیت‌های ایرانی، نیاز است که داستان، بازی، اسباب‌بازی و محصولات جانبی نیز به‌طور همزمان توسعه یابند.

شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی هنوز در ابتدای راه است و قرار است در نخستین سال، شناخت دقیق‌تری از وضعیت این حوزه ایجاد کند. اما مسئله اصلی فراتر از یک شبکه تازه‌تأسیس است: کودکان ایرانی در سال‌های آینده با کدام قهرمان رؤیا خواهند ساخت؟ پاسخ به این سؤال به توانایی زنجیره فرهنگ، سرمایه، رسانه و بازار بستگی دارد.

بیشتر بخوانید: رمان «ضربه فنی» درباره چالش‌های کشتی و مهاجرت منتشر شد · استارلینک و چالش‌های حاکمیتی ایران در فضای دیجیتال