جنرال آسم مونیرا، رئیس ستاد ارتش پاکستان، در سپتامبر گذشته در ریاض به امضای یک پیمان دفاعی تاریخی با عربستان سعودی حضور داشت. این پیمان که به عنوان یک پیروزی استراتژیک برای پاکستان به نظر میرسید، وعده سرمایهگذاریهای میلیارد دلاری از سوی عربستان را در قبال آموزش نظامی و دفاع از این کشور در صورت حمله به خاکش به دنبال داشت.
تحولات ناگوار در خاورمیانه
تحلیلگران بر این باورند که پاکستان بر این فرض بنا نهاده بود که روابط ایالات متحده و ایران به زودی به حالت عادی باز خواهد گشت و خطر درگیری در خاورمیانه و خلیج فارس پایین است. اما با آغاز بمبارانهای ایالات متحده و اسرائیل بر روی ایران در فوریه، وضعیت به شدت تغییر کرد. ایران در پاسخ به این حملات، موشکهایی به سمت کشورهای خلیج فارس، از جمله عربستان سعودی، شلیک کرد.
بیشتر بخوانید: توافق ترامپ برای امنیت گرینلند و آیندهای بدون هزینه برای آمریکا
در این میان، درگیری عربستان با حوثیها، گروه شورشی مورد حمایت ایران در یمن، دوباره شعلهور شد و آتشبس شکنندهای که برقرار بود، به هم ریخت. حوثیها در ماههای اخیر به دستاوردهای بیسابقهای در یمن دست یافتند و با حملات هوایی و استفاده از پهپادها به عربستان ضربه زدند. عربستان سعودی نیز با حملات هوایی به یمن پاسخ داد و برخی بر این باورند که جنگ تمامعیاری در پیش است.
وضعیت دشوار پاکستان
عایشه صدیق، تحلیلگر دفاعی و پژوهشگر ارشد در کالج کینگ لندن، اظهار داشت که جنرال مونیرا به درستی تهدیدات منطقه را محاسبه نکرده و پاکستان ممکن است مجبور شود به زودی نیروهای خود را به جنگ بفرستد. عربستان سعودی دارای جنگندهها و تجهیزات نظامی به ارزش دهها میلیارد دلار است، اما تجربهای در جنگ با حوثیها ندارد. نیروهای پاکستان که برای مقابله با تهدیدهای مداوم از جانب هند آموزش دیدهاند، در خط مقدم بسیار ارزشمند خواهند بود.
تحلیلگران هشدار میدهند که اگر عربستان سعودی تصمیم بگیرد پیمان مکه را فعال کند تا با حوثیها بجنگد، پاکستان چارهای جز اعزام نیروهایش نخواهد داشت. این در حالی است که پاکستان به شدت به عربستان وابسته است و اخیراً حدود ۸ میلیارد دلار کمک مالی و سرمایهگذاری از این کشور دریافت کرده است.
وزیران دولت پاکستان و شخصیتهای ارشد نظامی هفته گذشته اظهار داشتند که به پیمان دفاعی خود با عربستان سعودی کاملاً متعهد هستند و اعلام کردند که اسلامآباد برای دفاع از عربستان به هر قیمتی آماده است. اما در عین حال، مقامات پاکستانی بهطور خصوصی نگران هستند که این کشور به جنگهای بیپایان خاورمیانه کشیده شود. اقتصاد پاکستان در حال حاضر در وضعیت بحرانی قرار دارد و کشور در جنگی غیررسمی با طالبان در افغانستان و افزایش بیثباتی در مناطق مرزی خود مواجه است.
در صورت فعال شدن پیمان مکه، این موضوع بهعنوان موضعگیری واضح اسلامآباد علیه ایران تلقی خواهد شد. پیش از آغاز حملات ایالات متحده و اسرائیل، پاکستان روابط خوبی با همسایهاش ایران داشت، اما با ادامه جنگ، روابط میان دو کشور به شدت تیره شده است. ایران نیز با طالبان در افغانستان روابط خوبی دارد که این موضوع میتواند یکی از بزرگترین تهدیدات امنیتی پاکستان را تشدید کند.
در نهایت، برخی تحلیلگران بر این باورند که برقراری جنگ برای پاکستان یک فاجعه خواهد بود. عباس، یکی از تحلیلگران، میگوید: «ما در حال حاضر با دو شورش مرگبار رو به رو هستیم؛ اقتصاد ما در حال فروپاشی است و تورم به شدت افزایش یافته است. اگر به جانب عربستان سعودی در این درگیری بپیوندیم، کشور با هرج و مرج، بیثباتی و تقسیم مذهبی مواجه خواهد شد.»
تاکنون هیچ کس نتوانسته است بهطور دقیق مشخص کند که خط قرمز برای فعال شدن این پیمان چه خواهد بود. پاکستان به نظر میرسد که بر اساس تمایل عربستان سعودی به عدم ورود به جنگ با ایران تکیه کرده است. ترکیه نیز بهطور روشن اعلام کرده است که نمیخواهد وارد این درگیری شود.
یکی از مقامات ارشد در این زمینه میگوید که فکر نمیکند ولیعهد عربستان بخواهد در حال حاضر پیمان را فعال کند و افزود: «اگر پادشاهی تصمیم به اعزام نیروهای زمینی خود بگیرد، پاکستان از آن حمایت خواهد کرد، اما فکر نمیکنم عربستان بدون تایید امریکا وارد جنگ تمامعیار با حوثیها شود.»
بیشتر بخوانید: مسعد بولس: ترامپ به دنبال پایان جنگ با ایران است · سوریه به یورش رژیم صهیونیستی به خاک خود واکنش نشان داد
