پژوهشگران با استفاده از یک روش نوین مبتنی بر هوش مصنوعی، به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های جست‌وجوی سیاره‌های خارج از منظومه شمسی پاسخ داده‌اند. این روش که به نام «یادگیری مبتنی بر فیزیک برای تصویربرداری از سیاره‌ها» (FLIP) شناخته می‌شود، می‌تواند نور ستاره‌های درخشان را از تصاویر رصدی حذف کند و به اخترشناسان کمک کند تا سیاره‌های کم‌نور اطراف آن‌ها را شناسایی کنند.
چالش‌های پیش‌رو در رصد سیاره‌های فراخورشیدی
در تصویربرداری مستقیم از سیاره‌های فراخورشیدی، اخترشناسان به‌دنبال ثبت نور خود سیاره‌ها هستند، نه فقط اثر آن‌ها بر ستاره‌های میزبان. این کار با چالش‌های زیادی روبرو است زیرا حتی درخشان‌ترین سیاره‌ها نیز ممکن است تا ۱۰۰ هزار برابر کم‌نورتر از ستاره خود باشند. به همین دلیل، جدا کردن نور ستاره از تصویر یکی از مراحل کلیدی در این نوع رصد به شمار می‌رود.
بیشتر بخوانید: پیام‌رسان‌های ایرانی رکورد ۱۱۰۰ میلیارد بازدید را ثبت کردند
روش جدید FLIP می‌تواند این مانع را به‌طور چشمگیری برطرف کند و به اخترشناسان این امکان را می‌دهد که نشانه‌های نوری سیاره‌هایی را رصد کنند که در میان درخشش ستاره‌های میزبان پنهان مانده‌اند.
تجربه موفقیت‌آمیز با تلسکوپ جیمز وب
برای آزمایش این روش جدید، پژوهشگران از داده‌های دوربین فروسرخ نزدیک تلسکوپ فضایی جیمز وب استفاده کردند. با کمک FLIP، آن‌ها موفق شدند تصویری از سیاره فراخورشیدی ۵۱ فرس اسب (۵۱ Eridani b) در طول موج ۴٫۳ میکرومتر به دست آورند. این سیاره در تحلیل‌های پیشین با استفاده از روش‌های استاندارد قابل شناسایی نبود.
نتایج آزمایش‌ها نشان داد که حساسیت این روش برای شناسایی سیاره‌ها بسته به شرایط رصد، بین ۲ تا ۱۵ برابر بهتر از برخی روش‌های متداول حذف نور ستاره است. این پیشرفت می‌تواند به اخترشناسان این امکان را بدهد که سیاره‌های سردتر، کم‌جرم‌تر و قدیمی‌تر را نیز مورد بررسی قرار دهند.
نگاه به آینده و چالش‌های پیش‌رو
پژوهشگران امیدوارند که در آینده از این فناوری در رصدخانه‌های زمینی و فضایی نسل بعد، از جمله تلسکوپ‌های ویژه برای جست‌وجوی سیاره‌های مشابه زمین، بهره‌برداری کنند. البته، پیش از استفاده وسیع از این روش، کاهش هزینه‌های پردازشی و آزمایش آن روی مجموعه داده‌های بزرگ‌تر از مراحلی است که باید طی شود.
این پیشرفت در علم نجوم نه‌تنها می‌تواند به شناسایی سیاره‌های جدید کمک کند، بلکه می‌تواند به درک بهتر از ساختار و پویایی کهکشان‌های دوردست نیز یاری رساند. به‌ویژه در عصر کنونی که دانشمندان به‌دنبال نشانه‌های حیات در سیاره‌های دیگر هستند، این فناوری می‌تواند دریچه‌ای نو به دنیای ناشناخته‌ها بگشاید.
بیشتر بخوانید: هند با پرتاب ماهواره ناوبری نسل جدید، توانمندی‌های فضایی خود را گسترش داد · دسترسی کاربران ایرانی به چت‌بات‌های هوش مصنوعی قطع شد
