وصیت‌نامه علی خامنه‌ای، دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران، پس از گذشت هفت ماه از کشته شدن او هنوز منتشر نشده است. در این مدت، تنها وصیت‌نامه‌ای قدیمی و شخصی از او که تاریخ تنظیم آن به فروردین ۱۳۴۲ برمی‌گردد، در دسترس قرار گرفته است. این وضعیت نه تنها در مورد وصیت‌نامه، بلکه درباره صدا و تصویر جانشین او نیز صادق است و به نظر می‌رسد که اطلاعات مرتبط با راس حکومت در هاله‌ای از ابهام باقی مانده است.
ابهام‌های پیرامون وصیت‌نامه
در این مدت، برخی مقامات و رسانه‌ها به فرضیه‌هایی درباره نابودی وصیت‌نامه در جریان بمباران اقامتگاه علی خامنه‌ای اشاره کرده‌اند. به عنوان مثال، روزنامه اطلاعات از زیر آوار ماندن وصیت‌نامه سخن گفته و علیرضا زاکانی، شهردار تهران، به احتمال نابودی آن به خاطر از بین رفتن دست‌نوشته‌ها و کتابخانه علی خامنه‌ای اشاره کرده است. این روایت‌ها در حالی مطرح می‌شود که نگهداری سندی به این اهمیت در مکان‌هایی مانند کتابخانه شخصی او، چندان قابل تصور نیست.
بیشتر بخوانید: تنگه هرمز به اهرمی راهبردی برای ایران تبدیل شده است
تاریخچه وصیت‌نامه‌ها و پیامدهای آن‌ها
کنجکاوی درباره وصیت‌نامه علی خامنه‌ای به خودی خود نشان‌دهنده یک تغییر بنیادین در حکومت نیست. چراکه حتی در صورت انتشار، تاثیر آن به روایت‌های حاکمان از متن بستگی خواهد داشت. به عنوان مثال، بلافاصله پس از مرگ روح‌الله خمینی، مسئولان حکومتی با وجود تاکیدات وصیت‌نامه او، بسیاری از توصیه‌هایش را نادیده گرفتند و هیچ مشکلی پیش نیامد.
وصیت‌نامه روح‌الله خمینی شامل حکایت‌های زیادی از اوضاع ایران و جهان و تاریخ گذشته بود، اما در عین حال، توصیه‌های حکومتی مشخصی نیز در آن وجود داشت. یکی از مهم‌ترین این توصیه‌ها، نهی مطلق قوای مسلح از ورود به بازی‌های سیاسی بود. اما در زمان رهبر جدید، سپاه و بسیج به عنوان بزرگ‌ترین و قدرتمندترین تشکیلات سیاسی ایران شناخته شدند و به نقش‌آفرینی موثر در رقابت‌های سیاسی و انتخاباتی پرداختند.
وصیت‌نامه‌ها به طور بالقوه می‌توانند از مهم‌ترین اسناد حکومتی محسوب شوند، به ویژه زمانی که رهبران در طول عمر خود در مقام تصمیم‌گیری در موضوعات حساس باقی می‌مانند. به عنوان مثال، وصیت‌نامه ولادیمیر لنین پس از مرگش تنها در جلسات بسته حزبی خوانده شد و از انتشار عمومی آن جلوگیری شد تا زمانی که در دوران استالین‌زدایی منتشر گردید.
در نهایت، با تمام ابهامات موجود، تصور اینکه علی خامنه‌ای هیچ وصیت‌نامه سیاسی‌ای نداشته باشد، دشوار به نظر می‌رسد. به احتمال زیاد، جریان‌های قدرت در جمهوری اسلامی به دلایلی انتشار وصیت‌نامه او را به مصلحت خود ندانسته‌اند و ممکن است در آینده‌ای نزدیک شاهد رونمایی از این سند باشیم.
بیشتر بخوانید: حسین مرعشی و محمدجواد ظریف؛ جدل بر سر بقا و عقب‌نشینی تاکتیکی در ایران · حوثی‌ها: ادامه حملات به عربستان تا توقف محاصره یمن
