منصوره افشار، رئيس گروه پردازش منابع غيرکتابي سازمان اسناد و کتابخانه ملی ايران، در گفت‌وگويی به مناسبت روز جهانی ميراث سمعی و بصری، نسبت به خطرات جدی موجود برای ميراث بصري و سمعی کشور هشدار داد. او با اشاره به اهميت اين منابع، بيان کرد که گاهی يک عکس تاريخی يا صدای يک شخصيت تأثيرگذار، اطلاعاتی را در خود دارد که در اسناد مکتوب به‌راحتی قابل دسترسی نيست.
آسيب‌پذيری فيزيکی و ديجيتال
افشار خاطر نشان کرد که ميراث بصري و سمعی فقط بازمانده‌هايی از گذشته نيستند، بلکه امکان شناخت دقيق‌تر زندگی اجتماعی، تحولات فرهنگی و تجربه‌های تاريخی نسل‌های پيشين را فراهم می‌کنند. اما او به آسيب‌پذيری فيزيکی اين منابع اشاره کرد و گفت: "فیلم‌ها، نوارهای مغناطيسی و نگاتیوها در اثر دما، رطوبت، نور و آلودگی آسيب می‌بينند. برخی از اين منابع به تجهيزات تخصصی نياز دارند که روزبه‌روز کمیاب‌تر می‌شوند."
بیشتر بخوانید: درگذشت والتر کونیگ، بازیگر پیشتازان فضا و دوستداران سینما
منصوره افشار همچنين با تأکيد بر اين نکته که ديجيتال بودن يک منبع به معنای تضمين ماندگاری آن نيست، گفت: "منابع ديجيتال نيز با تهديدهايی مانند خرابی فايل‌ها و نبود نسخه پشتيبان مناسب روبه‌رو هستند." او به وقوع جنگ به‌عنوان يکی ديگر از تهديدهای جدی اشاره کرد و گفت: "در شرايط جنگی، ممکن است اين منابع مستقيماً در اثر حملات نظامی يا آتش‌سوزی از بين بروند."
فقدان پردازش تخصصی و حفاظت مناسب
افشار به فقدان پردازش تخصصی منابع نيز اشاره کرد و گفت: "اگر منابع توسط کتابداران متخصص فهرست‌نويسی نشوند، اطلاعات ثبت‌شده ناقص می‌ماند و امکان جست‌وجو و بازیابی آن‌ها کاهش می‌یابد. فراموشی يک اثر هميشه به معنای نابودی فيزيکی آن نيست."
او در ادامه به روند حفاظت از اين آثار اشاره کرده و بيان کرد: "حفاظت از ميراث بصری و سمعی فرآيند چندمرحله‌ای شامل شناسایی، نگهداری اصولی، حفاظت پيشگيرانه و مرمت تخصصی است. ديجيتال‌سازی نيز می‌تواند به حفظ اين منابع کمک کند، اما به‌تنهایی کافی نيست و بايد با کنترل کيفيت و ثبت اطلاعات فنی همراه باشد."
منصوره افشار در نهايت به نقش هوش مصنوعی در اين حوزه پرداخت و گفت: "اين فناوری ظرفيت‌های تازه‌ای برای شناسایی و بهبود کيفيت آثار آسيب‌ديده ايجاد کرده است، اما بايد تحت نظارت کارشناسان باشد."
او تأکيد کرد که بايد در استفاده از هوش مصنوعی، اصالت اثر و حقوق پديدآورندگان رعايت شود. افشار در پاسخ به اين پرسش که از بين رفتن اين ميراث چه چيزی را از جامعه خواهد گرفت، گفت: "از بين رفتن يک گويش محلی يا تصوير يک بنای تاريخی به معنای از دست رفتن شاهدی تاريخی است."
با توجه به شعار يونسکو برای روز جهانی ميراث بصری و سمعی با عنوان «پنجره شما به جهان»، افشار اشاره کرد: "اين ميراث پنجره‌ای به زندگی و تاريخ است و برای باز ماندن اين پنجره، بايد شناسایی، حفاظت و فهرست‌نويسی مناسب انجام شود."
بیشتر بخوانید: رامن با کره بادام‌زمینی؛ یک شام سریع و متفاوت برای هر سلیقه · پیک موتوری در تجریش با ترامپ گفتگو کرد
