مدیریت حریم تهران به عنوان یکی از چالش‌های اصلی در سیاست‌گذاری شهری، نیازمند توجه جدی و هماهنگی بین نهادهای تصمیم‌گیر است. در نشستی که به بررسی روند توسعه پایتخت و تحولات سیاست‌گذاری شهری اختصاص داشت، مدیرکل حریم شهرداری تهران، مهدی مزینانی، به تشریح چالش‌ها و فرصت‌های موجود در این حوزه پرداخت.
روند تاریخی توسعه تهران
مزینانی در این نشست با اشاره به تاریخچه جمعیت تهران گفت: "تهران در دوره قاجار تنها ۱۰ هزار نفر جمعیت داشت، اما این رقم در سال ۱۳۲۰ به ۶۰۰ هزار نفر و در سال ۱۳۳۵ به یک‌ونیم میلیون نفر رسید. این افزایش جمعیت، چالش‌هایی همچون ترافیک، کمبود زیرساخت و حاشیه‌نشینی را به وجود آورد که مدیریت شهری را با مشکلات عدیده‌ای مواجه کرد."
بیشتر بخوانید: غریب‌آبادی: استفاده از ورزشگاه «لامرد» برای تست سلاح جنایت جنگی است
مدیرکل حریم شهرداری تهران افزود: "در واکنش به این تحولات، دو رویکرد اساسی شامل تهیه طرح جامع تهران و تمرکززدایی از پایتخت در دستور کار قرار گرفت. تا پیروزی انقلاب اسلامی، طرح جامع مبنای اصلی توسعه شهر بود." این رشد شتاب‌زده، چالش‌هایی مانند ترافیک و حاشیه‌نشینی را به پیشران‌های مدیریت شهری تبدیل کرده است.
ضرورت هماهنگی نهادها در مدیریت حریم
مزینانی درباره اهداف طرح‌های جدید توضیح داد: "یکپارچگی مدیریت بر نحوه استفاده از اراضی حریم پایتخت و توسعه فضاهای سبز و باز عمومی از جمله اهداف این طرح به شمار می‌روند. این فضاها باید کارکردهای تفرجگاهی، تفریحی و گردشگری داشته باشند و همچنین امکان اسکان موقت جمعیت در شرایط اضطراری فراهم آید."
وی با اشاره به چالش‌های حکمرانی در حریم پایتخت، گفت: "یکی از مسائل اساسی در این حوزه، چالش‌های قانونی است. در حالی که در بسیاری از شهرهای پیشرفته، قوانین جامع و یکپارچه‌ای برای مدیریت حریم وجود دارد، در تهران تعدد نهادهای تصمیم‌گیر، از شهرداری و استانداری تا وزارت راه و شهرسازی و جهاد کشاورزی، هماهنگی در مدیریت این پهنه را دشوار کرده است."
مدل‌های جهانی و تجربیات بین‌المللی
مدیرکل حریم شهرداری تهران با اشاره به متدولوژی شناسایی الگوهای جهانی، گفت: "ما برای دستیابی به بهینه‌ترین مدل حفاظتی، ابتدا ۱۵ کلان‌شهر دارای حریم در جهان را مورد شناسایی قرار دادیم و با بهره‌گیری از مدل تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP)، ۵ مورد از مشابه‌ترین الگوها را برای حریم پایتخت انتخاب کردیم که شامل کلانشهرهای آنکارا، باکو، دهلی و مدل‌های مدیریتی چین و کره جنوبی بود."
مزینانی افزود: "یافته‌های ما نشان می‌دهد که تقریباً تمامی کلانشهرهای جهان، حتی در پیشرفته‌ترین کشورها، با چالش‌های جدی در حفاظت از حریم دست‌وپنجه نرم می‌کنند."
مهران احسانی، پژوهشگر مطالعات شهرسازی و معماری مرکز، به فشارهایی که چند ده شهر اطراف تهران بر این کلان‌شهر وارد می‌کنند، اشاره کرد و گفت: "منطق کلانشهرهای موفق این نیست که جلوی گسترش شهر را بگیرند، بلکه به این گسترش جهت می‌دهند. در همین راستا ما هم باید چنین اقدامی را انجام دهیم، چرا که در حوزه حریم تنها زمانی می‌توان موفق عمل کرد که بحث حمل‌ونقل عمومی در دسترس همگان قرار بگیرد."
مصطفی طالشی، رئیس پژوهشکده توسعه شهری و روستایی نیز با بیان اینکه مدیریت حریم کلانشهرها تنها مدیریت یک محدوده نیست، تصریح کرد: "ما نیازمند سازماندهی ساختارها، روابط، جریان‌ها و نهادها در قلمرو عملکردی شهر و پیرامون با سازوکار مشخص تصمیم، اجرا، پایش و پاسخگویی هستیم."
وی افزود: "شهرداری تهران به عنوان پیشران فنی و اجرایی می‌تواند در خدمت حکمروایی یکپارچه قرار بگیرد و به عنوان مرجع راهبر و سیاستگذار در این زمینه عمل کند."
بیشتر بخوانید: آغاز پویش «آماده‌باش» به همت محسن کشاورزی در تهران · عباس عاشوری: مشارکت مردمی در پایش پرندگان مهاجر گیلان اهمیت بالایی دارد
