محمد کافی و مهتاب حسن، زوج جوان معمار، طراحان اصلی پروژه «حیاط مردم» در روستای طار شهرستان نطنز هستند. این پروژه در سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ به دفتر آن‌ها ارجاع شد. در ابتدا، درخواست کارفرما ساخت یک خانه مسکونی در زمینی موروثی بود، اما با بازدید از محل، فهمیدند که بافت روستا به دلیل ساخت‌وسازهای غیراصولی در حال تغییر است.
تغییرات بافت روستا و نیاز به محل‌های مشترک
محمد کافی با بیان اینکه سقف‌های مسطح و حیاط‌های سنتی به‌تدریج جای خود را به الگوهای شهری داده‌اند، افزود: «در گفت‌وگو با اهالی متوجه شدیم که از حذف محل‌های قدیمی دورهم‌نشینی گلایه دارند.» در گذشته، حوض‌ها و فضاهای پیرامونی خانه‌ها محل تجمع مردم بود، اما این فضاها به‌تدریج از بین رفته بودند.
بیشتر بخوانید: هلاکت عامل تیراندازی به پلیس ایرانشهر و انهدام باند اشرار مسلح
کافی ادامه داد: «با کودکان روستا نیز صحبت کردیم. یکی فضایی برای آب‌بازی می‌خواست، دیگری مکانی برای کتاب‌خواندن و فرد دیگری فضایی برای فوتبال. این گفت‌وگوها باعث شد پیشنهاد کنیم پروژه به ساخت یک خانه خصوصی محدود نشود و بخشی از محوطه به استفاده اهالی اختصاص یابد.»
ایجاد فضای عمومی با حوضی در مرکز
بر اساس این پیشنهاد، طراحی یک پیرنشین بزرگ با حوضی در مرکز آن مطرح شد تا اهالی بتوانند در اطراف حوض بنشینند و با یکدیگر گفت‌وگو کنند. برای تأمین آب نیز از قنات روستا انشعابی گرفته شد تا آب پس از ورود به حوض و سرریز شدن، دوباره به مسیر اصلی بازگردد و برای آبیاری باغ‌های پایین‌دست استفاده شود.
کافی تأکید می‌کند: «به این ترتیب، آب دورریز نداشتیم و جریان آن با استفاده از نیروی ثقل انجام می‌شد.» اجرای این پروژه حدود سه سال و نیم تا چهار سال زمان برد و اقداماتی مانند سامان‌دهی زهکشی آب‌های زیرزمینی و سنگ‌فرش حدود هزار و ۶۰۰ تا هزار و ۷۰۰ مترمربع از محدوده پیرامونی انجام شد.
کافی اظهار داشت: «علاوه بر این، برای مرمت حدود هشت تا ۹ خانه اطراف پروژه نیز اقداماتی مانند تعمیر درها و گچ‌کاری انجام دادیم. پس از اجرای پروژه، برخی اهالی نیز به مرمت خانه‌ها و دیوارهای خود اقدام کردند.» این پروژه بهانه‌ای شد تا مردم بیشتر به وضعیت بخش‌هایی از روستا توجه کنند.
محمد کافی ایده اصلی پروژه را فراتر رفتن مسئولیت از محدوده مالکیت عنوان می‌کند و ادامه می‌دهد: «تلاش کردیم حس تعلق و مسئولیت اجتماعی را تقویت کنیم تا محوطه مقابل خانه از محدوده مالکیت خصوصی خارج شود و به محلی برای استفاده همه اهالی تبدیل شود.»
این معمار با اشاره به تأثیر پروژه بر طرح‌های بعدی دفتر خود می‌گوید: «حیاط مردم نخستین پروژه جدی دفتر ما بود و پس از آن، پیشنهادهای مشابهی برای ایجاد پیرنشین در پروژه‌های دیگر مطرح شد.»
بیشتر بخوانید: عشق به خدمت در زندگی شهید دکتر داوود عیوضی نمایان است · دادگاه پاریس ممنوعیت تجمع اعتراضی دانشجویان را لغو کرد
