غار نخجیر اراک؛ قلب تپنده زمین در معرض نابودی

غار نخجیر در استان مرکزی، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین غارهای ایران، در آستانه نابودی قرار دارد. این غار با چالش‌های جدی ناشی از گردشگری بی‌ضابطه و معدن‌کاری مواجه است که زندگی و اکوسیستم زیرزمینی آن را تهدید می‌کند.

غارها؛ فریزرهای طبیعی زمین

جواد نظام‌دوست، رئیس سابق انجمن غار و غارشناسی ایرانیان، غارها را به «فریزرهای طبیعی زمین» تشبیه می‌کند. او می‌گوید: «غارها بخشی از ارزشمندترین ذخایر طبیعی زمین را در خود نگهداری می‌کنند و منابع آب زیرزمینی و زیستگاه‌های متنوعی را فراهم می‌آورند». این غارشناس به اهمیت غارها در حفظ تنوع زیستی و همچنین نقش خفاش‌ها در کنترل آفات کشاورزی اشاره می‌کند.

بیشتر بخوانید: فاجعه نپال، زنگ خطری برای ایران در برابر تغییرات اقلیمی

تهدیدات ناشی از گردشگری و معدن‌کاری

نظام‌دوست از تبدیل شتاب‌زده غارها به مقاصد گردشگری انتقاد می‌کند و می‌گوید: «فشارهای زیادی برای ایجاد مسیرهای دسترسی و تأسیسات به محض شناسایی یک غار آغاز می‌شود که می‌تواند به ساختار طبیعی آن آسیب برساند». او به نمونه‌های متعددی از غارها که در اثر فعالیت‌های معدنی آسیب دیده‌اند، اشاره می‌کند و می‌گوید: «غار جهنم در طبس به‌طور کامل از بین رفته و اکنون هیچ اثری از آن باقی نمانده است».

این غارشناس با تأکید بر این نکته که زباله‌ها در غارها به‌دلیل نبود نور خورشید ماندگاری طولانی دارند، می‌گوید: «از سال ۱۳۸۹ برنامه‌های پاکسازی غارها با مشارکت غارنوردان و نهادهای مسئول آغاز شده، اما هنوز در برخی غارها آثار زباله مشاهده می‌شود». او همچنین نسبت به استفاده از نورهای رنگی و گرم در غارها هشدار می‌دهد و این نوع نورپردازی را عامل افزایش دما و آسیب به شرایط طبیعی غار می‌داند.

نظام‌دوست بر اهمیت حفاظت از غارها تأکید کرده و می‌گوید: «غارها قلب تپنده زمین هستند و تخریب آن‌ها به آسانی قابل جبران نیست». او به این نکته اشاره می‌کند که ایران به‌جای تبدیل غارهای جدید به جاذبه گردشگری، باید بر مدیریت اصولی و رعایت ظرفیت پذیرش غارهای موجود تمرکز کند.

غار نخجیر به‌عنوان بحرانی‌ترین غار ایران، هم‌اکنون شاهد تخریب ناشی از نورپردازی، زباله و تخریب فیزیکی است. این شرایط نه تنها برای غار، بلکه برای تمام منابع طبیعی و میراث فرهنگی کشور زنگ خطری جدی محسوب می‌شود.

بیشتر بخوانید: سحر تاجبخش مسلمان: ال‌نینو استثنایی به زودی بر جهان حاکم خواهد شد · محمدصابر باغخانی‌پور: فعالان محیط زیست مسیر درکه را پاکسازی کردند