علی مدنیزاده، وزیر اقتصاد ایران، در واکنش به محاصره دریایی آمریکا که ماههاست بنادر کشور را تحت فشار قرار داده، اعلام کرده است که ایران باید مرزهای شمالی خود را فعال کرده و تجارت خود را از بنادر جنوبی به کریدورهای زمینی منتقل کند. این وضعیت تجاری بهویژه در شرایط کنونی که تجارت از طریق بنادر جنوبی به شدت مختل شده، بسیار حائز اهمیت است.
پتانسیل کریدورهای زمینی
ایران با هفت همسایه زمینی و دسترسی به دریای خزر، از نظر تئوری گزینههای بیشتری نسبت به کشورهایی که تنها به یک گذرگاه دریایی وابسته هستند، در اختیار دارد. علی مدنیزاده تأکید دارد که بنادر شمالی کشور بیش از ۳۰ میلیون تن ظرفیت اسمی سالانه دارند که در حال حاضر کمتر از یکسوم آن مورد استفاده قرار میگیرد. این امر نشاندهنده پتانسیل قابل توجهی برای افزایش حمل و نقل غلات و مواد غذایی از طریق دریای خزر است.
بیشتر بخوانید: مرغ کامل با قیمت ۲۵۰ هزار تومان در تهران
تحلیلگران اقتصادی، از جمله یک کارشناس مقیم لندن، معتقدند که ایران میتواند از ظرفیتهای استفادهنشدهای که در این مسیرها وجود دارد، بهرهبرداری کند. به عنوان مثال، حمل و نقل ریلی بار میان ایران و ترکیه میتواند به توسعه تجارت کمک کند. این در حالی است که مرزهای سرخس و اینچهبرون ایران را از طریق ترکمنستان به آسیای مرکزی و روسیه متصل میکنند.
چالشهای هزینه و ظرفیت
با این حال، چالشهای قابل توجهی وجود دارد. جعفر قادری، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس ایران، به این نکته اشاره کرده است که ۸۳ درصد از مجموع ۲۱۰ میلیون تن واردات ایران بهطور سنتی از طریق مرزهای دریایی جنوبی انجام میشود. این حجم عظیم کالا نیاز به توجه ویژه دارد. مجیدرضا حریری، رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین، نیز درباره هزینههای بالای حملونقل از مسیرهای زمینی هشدار داده است. به گفته او، حمل یک کانتینر از چین به ایران از طریق بنادر جنوبی حدود ۳۰۰۰ دلار هزینه دارد، در حالی که هزینه حمل همان کانتینر از مسیر زمینی تقریباً چهار برابر بیشتر است.
امید شکری، استراتژیست حوزه انرژی، نیز تأکید میکند که هیچیک از گزینههای جایگزین نمیتوانند به طور کامل محمولههای عظیم نفت خام را جایگزین کنند. برای جابهجایی همان حجم نفتی که یک نفتکش میتواند حمل کند، به هزاران کامیون تانکردار نیاز است. این واقعیت نشان میدهد که تغییر مسیر انرژی بسیار دشوارتر از تغییر مسیر کالاهای دیگر است.
خط لوله «گوره-جاسک» که با هدف کاهش وابستگی ایران به تنگه هرمز ساخته شده، نیز با چالشهایی روبرو است. ظرفیت عملیاتی این خط لوله کمتر از اهداف اولیه آن مانده و این امر نشاندهنده نیاز به هماهنگی بیشتر در زمینه زیرساختها و تأسیسات است.
در نهایت، علی مدنیزاده و دیگر مقامهای ایرانی امیدوارند که کریدورهای زمینی بتوانند به زنده نگه داشتن فعالیتهای اقتصادی ایران کمک کنند. این مسیرها میتوانند فرصتی برای جابهجایی مواد غذایی، دارو و کالاهای صنعتی فراهم کنند و پیوندهای اقتصادی ایران با همسایگان خود را تقویت نمایند. با این حال، چالشهای هزینه و ظرفیت همچنان پیش روی این استراتژی باقیمانده است.
بیشتر بخوانید: بهاءالدین حسینی هاشمی: نرخ سود باید سرمایهها را به پروژههای پربازده هدایت کند · بهاءالدین حسینی هاشمی: افزایش نقدینگی بدون رشد تولید، فشار تورمی را تشدید میکند
