طالبان در روز یکشنبه، ۱۲ میزان، در مراسمی در ولایت بدخشان، از گشایش جاده واخان با هزینه ۳۶۵ میلیون افغانی خبر داد. این گروه این مسیر ۱۲۱ کیلومتری را گامی راهبردی در پیوند ترانزیتی افغانستان به چین توصیف کرده است. با این حال، شواهد نشان می‌دهد که طالبان راهی ناهموار و غیرمعیاری را تا یک سد امنیتی نفوذناپذیر و بدون تأسیسات گمرکی پیش برده است.
جزئیات پروژه جاده واخان
در امتداد جاده واخان، ۴ پل بزرگ و ۶۶ پلچک ساخته شده است. عبداللطیف منصور، وزیر احیا و انکشاف دهات طالبان، در مراسم گشایش این جاده اعلام کرد که این پروژه ارزش اقتصادی و سیاسی دارد و در اولویت سیاست اقتصادی این گروه قرار دارد. وی همچنین به مشکلات ساختاری ساکنان پامیر و واخان اشاره کرد و گفت که ۱۰ معضل از جمله دسترسی به خدمات مخابراتی و کلینیک‌های صحی به رهبر این گروه منتقل شده است.
بیشتر بخوانید: سعودی‌ها به سیاست شبکه اسکای‌نیوز عربی در یمن اعتراض کردند
با این حال، کارشناسان اقتصادی و ناظران تحولات چین به این پروژه با تردید نگاه می‌کنند و آن را کوبیدن بر در بسته‌ای می‌دانند که بیجینگ تمایلی به گشودن آن ندارد. پیشینه این پروژه به سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۰ برمی‌گردد، زمانی که وزارت فواید عامه حکومت پیشین افغانستان مطالعات لازم برای احداث این جاده را آغاز کرد.
سکوت چین و چالش‌ها
پس از تسلط طالبان، گروه طالبان در اواخر سال ۱۴۰۲ با فرستادن ماشین‌آلات به پامیر، ادامه مسیر را در دستور کار قرار داد. اما واکنش بیجینگ به این تحرکات کاملاً سکوت بود. در روز یکشنبه، ۱۲ میزان ۱۴۰۵، طالبان اعلام کردند که این جاده پس از تسطیح و جغل‌اندازی به بهره‌برداری رسیده است. با این حال، واقعیت‌های میدانی نشان می‌دهد که گذرگاه کوهستانی واخجیر به دلیل شرایط جغرافیایی دشوار، تردد موترهای سنگین را ناممکن می‌سازد.
شهیم احمدی، کارشناس مسائل اقتصادی، بر نواقص فنی این پروژه تأکید کرده و گفت که طالبان با جغل‌اندازی تنها نیمه‌راه را رفته‌اند. وی همچنین تصریح کرد که بدون توافق‌های گمرکی و پروتکل‌های دوجانبه، بهره‌برداری از این جاده به معنای تکمیل یک خط ترانزیتی فعال نیست.
مواضع دیپلماتیک چین درباره همکاری‌های ترانزیتی با کابل همیشه محتاطانه بوده و هرگونه گسترش این همکاری‌ها منوط به شرایط خاصی است. وانگ ونبین، سخنگوی وزارت خارجه چین، به‌طور صریح اعلام کرده است که هرگونه همکاری با کابل نیازمند تشکیل حکومت فراگیر و مبارزه با گروه‌های هراس‌افکن است.
پایگاه‌های تحلیلی در چین نیز به صراحت اعلام کرده‌اند که باز شدن درِ چین به قدرت بولدوزرهای طالبان ربطی ندارد و تا زمانی که تهدیدات تروریستی در مرز سین‌کیانگ وجود داشته باشد، بیجینگ دروازه‌های خود را به روی افغانستان نخواهد گشود.
در نهایت، این تحرکات طالبان برای رساندن جاده به نقطه صفر مرزی بدون توافق‌های گمرکی تنها یک مانور روانی برای فرار از بحران تجاری است. از سوی دیگر، کلودیا سمرمن، گزارشگر تحقیقی، بر این نکته تأکید کرده است که دغدغه اصلی چین در این منطقه، تهدیدات تروریستی ناشی از نفوذ اعضای جنبش اسلامی ترکستان شرقی است و بیجینگ به تعهدات امنیتی طالبان اعتماد ندارد.
بیشتر بخوانید: رهبر حزب جمهوری‌خواه خلق ترکیه درباره توافق مکه و جنگ یمن هشدار داد · لغو قرارداد فروش نفت ایران به هفت پالایشگاه چینی نیازمند بررسی است
