شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، در راستای میانجی‌گری در تنش‌های ایران و ایالات متحده، به این کشور پیشنهاد کرده است که بازرسان هسته‌ای سازمان ملل به تاسیسات هسته‌ای ایران که مورد حمله قرار گرفته‌اند، از جمله مکان‌هایی که اورانیوم غنی‌شده زیادی در آن‌ها ذخیره شده، دسترسی پیدا کنند.
جزئیات پیشنهاد قطر
براساس این پیشنهاد، ایران نیازی به تعهد برای خارج کردن اورانیوم غنی‌شده از کشور نخواهد داشت و گزینه‌های دیگری نیز از جمله کاهش محتوای اورانیوم از طریق ترکیب مجدد آن، در نظر گرفته شده است. در این میان، امیر قطر با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور سابق ایالات متحده، درباره این طرح گفتگو کرد، هرچند جزئیات این مکالمه هنوز فاش نشده است.
بیشتر بخوانید: چین به آمریکا هشدار داد؛ تحریم دو شرکت را غیرقانونی دانست
امیر قطر در این گفتگو بر اهمیت ادامه گفتگوها و استفاده از دیپلماسی به عنوان راهی برای حل و فصل اختلافات و جلوگیری از تشدید تنش‌ها در منطقه تأکید کرده است.
چالش‌های پیش روی مذاکرات
در حالی که ترامپ در حال بررسی احتمال انجام حملات جدید به تاسیسات هسته‌ای ایران است، اعتبار تهدیدهای او در داخل ایران با توجه به اظهارات جی دی ونس، معاون ترامپ، که تأکید کرد جنگ و هزینه‌های آن تأثیر زیادی بر آرا جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای داشته، کاهش یافته است.
در چارچوب پیشنهاد قطر، ایالات متحده باید بلافاصله محاصره دریایی ایران در تنگه هرمز را لغو کند و بخشی از ۸ میلیارد دلار از دارایی‌های مسدود شده ایران را آزاد کند. در مقابل، ایران باید با بازدید بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به تاسیسات هسته‌ای بمباران شده خود موافقت کند، که بر اساس توافقی پیشین که در سپتامبر ۲۰۲۵ در قاهره به امضا رسیده بود، امکان‌پذیر است.
ایران همچنین پیش‌شرط‌های دیگری برای بازگشایی تنگه هرمز دارد، از جمله پایان جنگ در لبنان، خروج نیروهای ایالات متحده از سواحل ایران، تعهد به لغو برخی تحریم‌های اقتصادی، و توافق برای پرداخت غرامت جنگی. نحوه ترتیب این تعهدات یکی از محورهای اصلی میانجی‌گری است.
به‌علاوه، در یادداشت تفاهمی که بین طرفین تنظیم شده، قرار بود یک صندوق بازسازی و توسعه ۳۰۰ میلیارد دلاری برای کمک به ایران در راستای بهبود اقتصادی ایجاد شود، اما هنوز مشخص نیست که تأمین مالی این طرح چگونه انجام خواهد شد.
ایران، با توجه به وضعیت پیروزمندانه‌اش پس از شکست ترامپ در انتخابات، محتاطانه به بازگشت بازرسان هسته‌ای سازمان ملل به کشور نگاه می‌کند و ادعا می‌کند که به رافائل گروسی، رئیس آژانس، اعتماد ندارد. تهران معتقد است که گروسی در انجام وظایف خود در راستای حفظ پیمان منع گسترش تسلیحات هسته‌ای، به دلیل عدم انتقاد از ایالات متحده به خاطر حملات به تاسیسات هسته‌ای این کشور، خیانت کرده است. ایران نگران است که اطلاعات جمع‌آوری شده توسط بازرسان به عنوان داده‌های هدف‌گذاری برای ایالات متحده و اسرائیل استفاده شود.
عمان نیز پیشنهاد درازمدتی برای مدیریت تنگه هرمز ارائه کرده است که شامل دریافت هزینه فقط برای خدمات دریایی می‌شود و نه عوارض.
علی حیات مقدّم، معاون رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی ایران، به خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) گفت که کشتی‌های چهار کشور – چین، هند، قطر و عراق – اجازه عبور از این آبراه استراتژیک را دارند. به گفته او، این معافیت‌ها به منافع مشترک انجامید، به طوری که ایران از کشتی‌های هندی و چینی عوارض عبور دریافت می‌کند و به کشتی‌های قطری اجازه عبور رایگان می‌دهد. دارو از هند دریافت می‌شود و چین نیز حمایت سیاسی را ارائه می‌دهد.
گزارش‌ها حاکی از آن است که از ۱۰.۲۳ میلیون بشکه نفت خام که در ماه اکتبر از تنگه عبور کرده، حدود ۴۲ درصد به چین و ۱۳ درصد به هند رفته است.
نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد که دو نفت‌کش "متخلف" که سعی در عبور از مسیری غیرمجاز در بخش شرقی تنگه هرمز داشتند، با مین‌ها برخورد کرده و دچار آتش‌سوزی شدند. سپاه گفت که این دو نفت‌کش سیستم‌های ناوبری و شناسایی خود را خاموش کرده بودند و تلاش برای عبور از این مسیر با حمایت نیروهای نظامی ایالات متحده انجام شده است.
بیشتر بخوانید: ترکی الفیصل به کشورهای خلیج فارس درباره چالش‌های منطقه‌ای هشدار داد · قهرمان‌پور: سه ماه آینده خطرناک‌ترین دوره تقابل ایران و آمریکا خواهد بود
