سیدرضا صالحی‌امیری، وزیر فرهنگ و ارشاد دولت حسن روحانی، در یک نشست علمی اعلام کرد که تمایل مردم به مهاجرت به ۶۰ درصد رسیده است. این آمار به ویژه در میان دانشجویان به ۶۷ درصد نیز می‌رسد. این اعداد نشان‌دهنده یک واقعیت تلخ در جامعه ایرانی هستند که بحران‌های اقتصادی و اجتماعی باعث شده‌اند تا افراد بیشتری به فکر ترک کشور باشند.
تغییرات الگوی مهاجرت ایرانیان
تبلیغات مهاجرتی این روزها در نقاط مختلف کشور به وضوح قابل مشاهده است. از تبلیغات در صفحات مجازی تا آگهی‌های مختلف در سطح شهر، همه گواهی بر این است که «رفتن» به یک دغدغه جدی تبدیل شده است. بر اساس پژوهشی که تحت عنوان «گزارش مهاجرت ایرانیان: علل و انگیزه‌ها» در سال ۱۴۰۲ انجام شد، تنها ۱۶ درصد پاسخ‌دهندگان از فکر مهاجرت صحبت نکرده‌اند. این در حالی است که در سال‌های اخیر و به ویژه پس از جنگ و دشواری‌های اقتصادی، مساله مهاجرت بار دیگر پررنگ شده است.
بیشتر بخوانید: محسن رضایی واقعیت را با مردم و موشک‌های ایران رقم می‌زند
عوامل مؤثر بر تمایل به مهاجرت
براساس گزارش‌ها، جنگ و وضعیت اقتصادی نامساعد از جمله عواملی هستند که بر تصمیم به مهاجرت تأثیر می‌گذارند. در سال ۱۴۰۳، آمار جمعیت مهاجران ایرانی نشان می‌دهد که این عدد به یک میلیون و ۸۷۰ هزار نفر رسیده که دو برابر جمعیت مهاجران نسبت به ۳۰ سال گذشته است. در همین راستا، گزارش‌ها حاکی از آن است که حدود ۴۵ درصد افراد زیر ۲۹ سال و ۵۵ درصد از افراد دارای تحصیلات دانشگاهی تمایل به مهاجرت دارند. به‌علاوه، هرچه از تهران به سمت روستاها حرکت کنیم، میل به مهاجرت کمتر می‌شود.
محمود مشفق، دانشیار گروه جمعیت‌شناسی دانشگاه علامه طباطبایی، معتقد است که مساله مهاجرت یک پدیده چند عاملی است و تنها به سختی شرایط داخلی بستگی ندارد. از طرف دیگر، بهرام صلواتی، پژوهشگر حوزه مهاجرت، بر این باور است که الگوی اصلی مهاجرت در ایران به دلیل نیروهای رانشی شکل می‌گیرد، یعنی بیشتر بر اساس عوامل دافعه داخلی است.
این وضعیت نشان‌دهنده یک تغییر در الگوی مهاجرت است. در گذشته، مهاجرت مختص گروه‌های خاص اجتماعی بود، اما اکنون به یک پدیده گسترده‌تر تبدیل شده است. مشفق همچنین تأکید می‌کند که میل به مهاجرت ممکن است به دلیل شرایط بد اقتصادی ایجاد شود، اما تا زمانی که افراد نتوانند هزینه‌های مهاجرت را تأمین کنند، امکان اقدام به مهاجرت برای آنان وجود نخواهد داشت.
نظرسنجی‌های اخیر در کشورهای اروپایی نیز نشان‌دهنده این است که نزدیک به نیمی از ساکنان کشورهای فرانسه، آلمان، ایتالیا و بریتانیا انتظار دارند در آینده‌ای نه چندان دور، زندگی در کشوری دیگر را تجربه کنند. این نکته نشان می‌دهد که بحران هزینه‌های زندگی و عدم رضایت از شرایط اقتصادی، دلیل اصلی گرایش به مهاجرت در میان این کشورها نیز محسوب می‌شود.
به طور کلی، این روزها تصمیم به مهاجرت، دیگر تنها یک انتخاب نیست؛ بلکه برای بسیاری از افراد به یک اجبار تبدیل شده است. با توجه به چالش‌های اقتصادی و اجتماعی که جامعه ایرانی با آن مواجه است، این تمایل به مهاجرت ممکن است در آینده‌ای نزدیک به یک روند عادی تبدیل شود.
بیشتر بخوانید: هشدار نارنجی هواشناسی برای ۱۶ استان کشور · دونالد ترامپ: اگر رای ندهید مرا استیضاح می‌کنند؛ تصور کنید که من نامزد انتخابات هستم
