زاینده‌رود از قلب نصف جهان می‌گذرد. رودی که با زندگی مردم اصفهان، خاطره پل‌های تاریخی و هویت این شهر گره خورده است. اما این رودخانه در مسیر طولانی خود از سرچشمه‌های زاگرس تا تالاب گاوخونی در شرقی‌ترین نقطه اصفهان زیر فشار برداشت‌های گسترده و سوءمدیریت‌ها قرار دارد. جریان آب در این رودخانه حدود ۲۰ سال است که دیگر دائمی نیست. ماهی‌ها در مانداب‌ها تلف می‌شوند و گاوخونی هم چشم‌انتظار آب می‌ماند. اما چه بر سر زاینده‌رود آمده و آب آن در مسیر رسیدن به تالاب کجا کم می‌آورد؟
وضعیت بحرانی تالاب گاوخونی
حسین اکبری، معاون محیط‌زیست طبیعی اداره کل حفاظت محیط‌زیست اصفهان، درباره مصائب زاینده‌رود می‌گوید: «بیش از ۹۵ درصد وابستگی آبی گاوخونی به زاینده‌رود و آب رهاشده از سد و جریان‌های آبی دیگر در مسیر وابسته است.» به همین خاطر باید مسیرهای ورود آب به تالاب و وضعیت جریان آن در طول مسیر به‌دقت بررسی شود.
بیشتر بخوانید: مرگ ۴۵۱ هزار انسان بر اثر سوپر ال‌نینو در ۶ ماه آینده
اکبری توضیح می‌دهد که طرح مطالعاتی کریدورهای آبی زاینده‌رود تا گاوخونی به شناسایی مسیرهای جریان آب و نقاط توقف می‌پردازد تا مشخص شود چه میزان آب در نهایت به تالاب می‌رسد. تالاب گاوخونی در فاصله حدود ۴۰۰ کیلومتری سرشاخه‌های زاینده‌رود قرار دارد و بررسی مسیر آب تا این تالاب، برای شناخت وضعیت منابع آبی و ارزیابی حقابه محیط‌زیستی آن اهمیت دارد.
بحران‌های ناشی از کم‌آبی
اکبری با اشاره به پیامدهای کاهش جریان زاینده‌رود تاکید می‌کند: «جریان آب پس از ۹۴ روز، از ۱۵ شهریور در پایین‌دست قطع شد و این موضوع سبب شد در پایین‌دست، شمار زیادی از ماهی‌ها تلف یا در مانداب‌های باقیمانده گرفتار شوند.» مرگ انبوه ماهی‌ها از پیامدهای باز و بسته شدن جریان آب است.
منصور شیشه‌فروش، مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان، نیز به وضعیت تالاب گاوخونی اشاره می‌کند و می‌افزاید: «حدود ۹۸ درصد از پهنه ۴۷ هزار هکتاری این تالاب آب ندارد.» او از کاهش ذخیره سد زاینده‌رود به ۱۸۹ میلیون مترمکعب خبر می‌دهد و می‌گوید: «این میزان حدود ۷۱ درصد کمتر از متوسط بلندمدت است و سد اکنون تنها ۱۶ درصد ظرفیت آبگیری دارد.»
با توجه به پیش‌بینی بارش در آبان‌ماه، مسیر رودخانه‌ها و آبراهه‌های منتهی به زاینده‌رود در حال ساماندهی است تا در صورت وقوع سیلاب، روان‌آب‌ها به سمت رودخانه و تالاب گاوخونی هدایت شوند.
بیشتر بخوانید: مشهد و دماوند، آلوده‌ترین شهرهای ایران در روزهای اخیر · تخریب هشت محمیه غیرمجاز در تالاب هورالعظیم به دست یگان حفاظت محیط‌زیست خوزستان
