دکتر محمد عنبری و نقشه‌برداری از ۱۲۵ میلیون اتصال عصبی مغز مگس میوه

دکتر محمد عنبری، فلوشیپ و پسادکتری هوش مصنوعی، با همکاری پژوهشگران به تهیه نقشه‌ای جامع از سیستم عصبی یک مگس میوه نر بالغ پرداخته‌اند. این نقشه شامل بیش از ۱۶۶ هزار نورون و حدود ۱۲۵ میلیون اتصال سیناپسی است که برای نخستین‌بار در مقیاسی بزرگ ارائه شده است.

معماری پیچیده سیستم عصبی

برای درک مغز، تنها تعداد نورون‌ها کافی نیست. دکتر عنبری بر این نکته تأکید دارد که مسئله اصلی در علوم اعصاب، معماری ارتباطات است. اینکه چه نورونی به چه نورونی متصل است و این اتصالات در کدام مدار قرار دارند، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. همچنین، تغییر در یک اتصال می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر عملکرد کل شبکه داشته باشد.

بیشتر بخوانید: استارلینک و چالش‌های حاکمیتی ایران در فضای دیجیتال

نقش هوش مصنوعی در تحلیل داده‌ها

با وجود اهمیت نقشه اتصالات عصبی، شناخت کامل عملکرد مغز نیازمند ترکیب اطلاعات ساختاری با داده‌های فعالیت عصبی، ژنتیک، رفتار و محیط است. در این زمینه، هوش مصنوعی نقش حیاتی ایفا می‌کند. این فناوری به پژوهشگران کمک می‌کند تا از دل حجم بسیار بالای داده، الگوهای معنادار استخراج کنند.

در پروژه‌های مشابه، میلیون‌ها تصویر با وضوح بالا از بافت عصبی تولید می‌شود و ساختار سلول‌ها تفکیک می‌شود. این حجم از اطلاعات نیازمند ابزارهای پیشرفته مانند هوش مصنوعی است تا کشف الگوها و ارتباطات را تسهیل کند. در واقع، هوش مصنوعی می‌تواند به پژوهشگران نشان دهد که چه چیزی کجاست و ارتباطات میان نورون‌ها را شناسایی کند.

آیا می‌توان روزی مغز را مانند یک سامانه پیچیده مهندسی، مهندسی معکوس کرد؟ پاسخ به این سؤال هنوز قطعی نیست، اما دکتر عنبری معتقد است که مسیر پژوهش در حال تغییر است. فناوری‌های جدید امکان حرکت به سمت شبکه‌های بزرگ‌تر را فراهم کرده است و هوش مصنوعی ابزار لازم برای تحلیل این داده‌های عظیم را در اختیار پژوهشگران قرار می‌دهد.

نقشه ساختاری کانکتوم می‌تواند با مدل‌های یادگیری ماشین و شبیه‌سازی عصبی ترکیب شود که منجر به ایجاد «دوقلوی دیجیتال عصبی» خواهد شد. این مدل محاسباتی می‌تواند ساختار و بخشی از رفتار یک سیستم عصبی واقعی را بازنمایی کند.

اهمیت این دستاورد تنها در زمینه علوم اعصاب نیست؛ هوش مصنوعی به‌تدریج به یکی از ابزارهای پژوهش در زیست‌شناسی، ژنتیک و پزشکی تبدیل شده است.

بیشتر بخوانید: نفوذ هوش مصنوعی به سیستم خدمات درمانی استرالیا و انتقادات آنتونی آلبانیزی · غیبت OpenAI در ائتلاف انویدیا برای مهار هوش مصنوعی سرکش