رهبران جهان در حالی در مجمع عمومی سازمان ملل گردهم آمدهاند که جنگهای متعدد، نگرانیها از خارج شدن هوش مصنوعی از کنترل انسان، بحران اقلیمی و افزایش هزینههای زندگی در صدر مسائل جهانی قرار دارند.
موضوعات کلیدی در مجمع عمومی
جنگهای ایران، غزه، اوکراین، سودان، کنگو و میانمار از مهمترین موضوعاتی هستند که انتظار میرود در سخنرانیهای رهبران کشورها مطرح شوند. این مسأله پرسشی را ایجاد میکند که آیا سازمان ملل و قدرتهای جهانی هنوز توانایی پایان دادن به منازعات بزرگ را دارند یا خیر.
بیشتر بخوانید: خروج جنگندههای ایتالیایی از پایگاه طائف عربستان
گرمایش زمین و پیامدهای آن نیز از محورهای مهم مجمع عمومی خواهد بود. افزایش نابرابری، اختلال در مسیرهای کشتیرانی، فشار بر زنجیرههای تأمین و بالا رفتن قیمتها از دیگر چالشهایی است که رهبران کشورها با آن مواجه هستند.
آینده سازمان ملل و اصلاحات مورد نیاز
آینده خود سازمان ملل نیز بخشی از بحثها خواهد بود. با گذشت ۸۱ سال از تأسیس این نهاد، ساختار قدرت در سازمان ملل همچنان تا حد زیادی در اختیار کشورهای پیروز جنگ جهانی دوم است. ۱۹۳ کشور عضو سازمان ملل با یک بسته گسترده اصلاحات موافقت کردهاند که بازنگری در نهادهای کلیدی، از جمله شورای امنیت، را نیز در بر میگیرد.
دوره دوم پنجساله آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، در ۳۱ دسامبر به پایان میرسد و هنوز جانشین او مشخص نشده است. انتخاب دبیرکل آینده نیز یکی از موضوعات رایزنیهای پشتپرده رهبران و دیپلماتها در حاشیه مجمع عمومی خواهد بود.
با وجود همه بحرانها، سازمان ملل همچنان مهمترین محل گردهمایی ۱۹۳ کشور عضو و رهبران آنهاست. انتظار میرود حدود ۱۳۰ رئیسجمهور و نخستوزیر، در کنار دهها وزیر و مقام ارشد نهادهای بینالمللی، در نشست امسال شرکت کنند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، و امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، از جمله رهبرانیاند که در روز نخست درباره وضعیت جهان سخنرانی خواهند کرد. ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین و مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران روز چهارشنبه سخنرانی میکنند و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، روز پنجشنبه در مجمع عمومی سخن خواهد گفت.
محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، برای دومین سال متوالی بهدلیل صادر نشدن ویزا از سوی امریکا، در مجمع عمومی حضور نخواهد داشت. با این حال، قرار است همان روز از طریق ویدئوکنفرانس سخنرانی کند.
در فهرست غایبان، نام شماری از رهبران قدرتهای بزرگ نیز دیده میشود. شی جینپینگ، رئیسجمهور چین با وجود دیدار برنامهریزیشدهاش با ترامپ در واشنگتن، در مجمع عمومی شرکت نمیکند و معاون خود را به نیویارک میفرستد. ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه و نارندرا مودی، نخستوزیر هند نیز در این نشست حضور نخواهند داشت.
جروم بونافون، سفیر فرانسه در سازمان ملل گفته است که در شرایط فعلی، حمایت رهبران جهان از سازمان ملل اهمیت زیادی دارد. او افزود که مجمع عمومی فرصتی است تا کشورها نشان دهند همکاری و گفتوگو را بر رویارویی ترجیح میدهند.
سال گذشته برای سازمان ملل دشوار بوده است. این نهاد در شماری از جنگهای بزرگ، بهویژه در خاورمیانه و اوکراین، نقش محدودی در پایان دادن به درگیریها داشته و همزمان با مشکلات جدی مالی روبهرو شده است. عدم پرداخت میلیاردها دلار از بدهی امریکا به سازمان ملل، وضعیت مالی این نهاد را دشوار کرده و باعث کاهش برخی عملیاتهای صلحبانی و کمکهای بشردوستانه شده است.
با وجود این چالشها، ایالات متحده در روزهای اخیر ۷۲۵ میلیون دلار از سهم خود در بودجه عادی امسال سازمان ملل را پرداخت کرد. این مبلغ برای جلوگیری از محروم شدن امریکا از حق رای در مجمع عمومی کافی بود و نشانهای از ادامه حضور این کشور در سازمان ملل تلقی میشود.
هوش مصنوعی نیز به یکی از موضوعات مهم مجمع عمومی امسال تبدیل شده است. پیشرفت سریع این فناوری و نبود مقررات و چارچوبهای جهانی برای کنترل آن، نگرانیهای گستردهای ایجاد کرده است. شورای امنیت سازمان ملل نیز برای بعدازظهر چهارشنبه این هفته نشستی عالیرتبه درباره هوش مصنوعی برگزار میکند، اقدامی که نشان میدهد نگرانی درباره پیامدهای این فناوری در سطح سیاسی و امنیتی نیز افزایش یافته است.
این آخرین مجمع عمومی سازمان ملل است که آنتونیو گوترش بهعنوان دبیرکل در آن حضور دارد. او هفته گذشته در توضیح محورهای سخنرانی خود گفت که جهان وارد "دورانی سرشار از عدم قطعیت عمیق" شده است. گوترش افزود که در شرایطی که جهان با سه تهدید بزرگ روبهرو است، همکاریهای بینالمللی بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.
بیشتر بخوانید: ماکرون و ترامپ: همکاری برای کاهش تنشها در خاورمیانه · حضور رئیسجمهور در سازمان ملل و فرصتهای دیپلماتیک
