نیروهای آمریکایی روز چهارشنبه از آخرین پایگاههای خود در عراق خارج شدند؛ این خروج تاریخی که به ۲۳ سال حضور نظامی آمریکا در این کشور پایان میدهد، نگرانیهایی را درباره امنیت عراق و قدرتگیری گروههای شیعه مورد حمایت ایران بوجود آورده است.
توافقنامه خروج و پیامدهای آن
این خروج بر اساس توافقی که در سال ۲۰۲۴ در دوران ریاستجمهوری جو بایدن به امضا رسید، صورت گرفته است. دولت دونالد ترامپ این توافق را اجرا کرد و در عین حال آمریکا در مبارزه با ایران همچنان مشغول است. تهران و متحدانش این خروج را یک پیروزی برای خود میدانند.
بیشتر بخوانید: سفر هاکان فیدان به امارات پس از دیدار نتانیاهو
در این زمان، سپاه پاسداران نیز از رأیدهندگان آمریکایی خواسته است که در انتخابات کنگره به متحدان دونالد ترامپ رأی ندهند. خروج نیروهای آمریکایی ۲۳ سال پس از حمله به عراق و سرنگونی صدام حسین انجام میشود، حملهای که به اشغال عراق و بیثباتی آن انجامید.
تاریخچه حضور نظامی آمریکا در عراق
حضور نظامی آمریکا در عراق پس از حمله سال ۲۰۰۳ آغاز شد و به مدت دو دهه ادامه پیدا کرد. در این مدت، دولت جدیدی با محوریت احزاب شیعه در بغداد شکل گرفت و آمریکا برای سالها با شورشیان هوادار صدام حسین و سپس با گروههای تروریستی نظیر القاعده درگیر شد. جنگ فرقهای نیز بخشهای بزرگی از عراق را ویران کرد.
نیروهای آمریکایی در پایان سال ۲۰۱۱ از عراق خارج شدند، اما با پیشروی داعش در سال ۲۰۱۴، مجدداً به این کشور بازگشتند تا به نیروهای عراقی در مقابله با این تهدید کمک کنند. جنگ علیه داعش که از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ ادامه یافت، با شکست خلافت خودخوانده این گروه در عراق پایان یافت، اما هستههای داعش همچنان در بخشهایی از عراق فعال ماندهاند.
نگرانیها و حمایتها از خروج نیروها
برخی تحلیلگران عراقی هشدار دادهاند که خروج کامل نیروهای آمریکایی ممکن است به ایجاد خلأ امنیتی منجر شود. جاسم البهادلی، تحلیلگر عراقی و مشاور نیروهای امنیتی، در اینباره میگوید: «درس دو دهه گذشته این است که خلأهای امنیتی میتوانند بسیار خطرناک باشند.»
با این حال، این خروج در میان بسیاری از عراقیها از حمایت برخوردار است، بهویژه پس از سالها مخالفت با حضور نظامی خارجی و حملاتی که به پایگاههای آمریکایی انجام شده است. حدود ۴۵۰۰ نیروی آمریکایی در این مدت کشته شدند، که تقریباً دو برابر تلفات آمریکا در جنگ افغانستان است.
نفوذ ایران و آینده عراق
خروج نیروهای آمریکایی در شرایطی صورت میگیرد که ایران طی دو دهه گذشته نفوذ سیاسی و نظامی گستردهای در عراق به دست آورده و گروههای مسلح شیعه نزدیک به تهران در ساختار امنیتی و سیاسی این کشور نقش پررنگی دارند. با این حال، پایان حضور نظامی آمریکا به معنای پایان نفوذ واشنگتن در عراق نیست؛ درآمدهای نفتی عراق همچنان در حساب بانک مرکزی این کشور در بانک فدرال رزرو نیویورک نگهداری میشود و این سازوکار به آمریکا اهرم اقتصادی قابلتوجهی در برابر بغداد میدهد.
بیشتر بخوانید: سفارت روسیه در بلژیک: احتمال درگیری مستقیم با ناتو افزایش یافته است · روابط ایران و عراق تحت تاثیر فشارهای آمریکا قرار نخواهد گرفت
