بیماری آلزایمر، شایع‌ترین علت زوال عقل، هر ساله بر تعداد بیشتری از افراد تأثیر می‌گذارد و به تدریج به سلول‌های مغزی آسیب می‌زند. این بیماری نه تنها حافظه را تحت تأثیر قرار می‌دهد بلکه باعث بروز مشکلاتی در تفکر و دشواری در انجام فعالیت‌های روزمره می‌شود. بررسی‌ها نشان می‌دهند که زنان سهم بیشتری از مبتلایان به این بیماری را تشکیل می‌دهند و پژوهشگران به دنبال درک علت این تفاوت هستند.
پروتئین‌های آلزایمر در زنان
نتایج جدید پژوهش کلینیک مایو به سرنخ‌های زیستی جدیدی اشاره دارد. زنانی که نشانه‌هایی از وجود دو پروتئین غیرطبیعی در مغز داشتند، با تجمع بسیار سریع‌تر یکی از پروتئین‌های اصلی مرتبط با بیماری آلزایمر مواجه شدند. کجال کانتارچی، پزشک و پژوهشگر کلینیک مایو، و الیجا مک، از پژوهشگران این مطالعه، به بررسی پروتئین‌هایی پرداخته‌اند که می‌توانند در این تفاوت نقش داشته باشند.
بیشتر بخوانید: کمبود تخت بیمارستانی در شهرستان‌ها؛ نگران‌کننده‌ترین آمار درمانی تهران
پروتئین «تاو» (tau) یکی از این پروتئین‌هاست که در مغز سالم به پشتیبانی از سلول‌های عصبی کمک می‌کند، اما در بیماری آلزایمر می‌تواند غیرطبیعی شود و به شکل کلاف‌هایی درآید. با گسترش این تغییرات، آسیب به بخش‌هایی از مغز که برای حافظه و تفکر اهمیت دارند نیز افزایش می‌یابد. پروتئین دوم مورد بررسی «آلفا-سینوکلئین» (alpha-synuclein) است که به دلیل نقش آن در بیماری پارکینسون و زوال عقل با اجسام لویی شناخته می‌شود.
نقش آلفا-سینوکلئین در تسریع آلزایمر
پژوهشگران کلینیک مایو، ۴۱۵ شرکت‌کننده از «طرح تصویربرداری عصبی بیماری آلزایمر» را بررسی کردند. این برنامه پژوهشی بلندمدتی است که تغییرات مغز و حافظه را در طول زمان دنبال می‌کند. شرکت‌کنندگان برای اندازه‌گیری پروتئین تاو تحت تصویربرداری مغزی قرار گرفتند و برای شناسایی «آلفا-سینوکلئین» غیرطبیعی نیز آزمایش مایع نخاعی انجام دادند.
حدود ۱۷ درصد از شرکت‌کنندگان شواهدی از وجود «آلفا-سینوکلئین» غیرطبیعی داشتند. پژوهشگران سپس بررسی کردند که آیا وجود این پروتئین همراه با تغییرات مرتبط با آلزایمر بر سرعت تجمع تاو تأثیر می‌گذارد یا خیر. الگوی قابل‌توجهی در میان زنان مشاهده شد. زنانی که هر دو نوع تغییر پروتئینی را داشتند، افزایش بسیار سریع‌تری در تجمع تاو نشان دادند و برخی اندازه‌گیری‌ها حاکی از آن بود که این روند در آنان تا ۲۰ برابر سریع‌تر از گروه‌های مقایسه‌ای بوده است.
این یافته نشان می‌دهد که «آلفا-سینوکلئین» ممکن است در زنان به شکل متفاوتی با فرآیندهای مرتبط با آلزایمر تعامل داشته باشد. در صورت تأیید این نظریه، می‌تواند به پژوهشگران در درک دلیل تفاوت قابل‌توجه روند بیماری آلزایمر از فردی به فرد دیگر کمک کند. همچنین ممکن است سرنخ دیگری درباره شیوع بیشتر بیماری آلزایمر در زنان ارائه دهد.
نیاز به تحقیقات بیشتر
اگرچه این پژوهش به وضوح ثابت نمی‌کند که «آلفا-سینوکلئین» به‌طور مستقیم باعث تسریع پیشرفت آلزایمر در زنان می‌شود، اما نتایج آن نشان‌دهنده نیاز به تحقیقات بیشتری در این زمینه است. پژوهشگران همچنین به بررسی این موضوع می‌پردازند که آیا الگوهای مشابهی در زوال عقل با اجسام لویی نیز مشاهده می‌شود یا خیر.
درک نحوه تعامل چند پروتئین آسیب‌زا با یکدیگر ممکن است در نهایت به پزشکان کمک کند انواع مختلف زوال عقل را با دقت بیشتری شناسایی کنند. این یافته‌ها شواهد بیشتری را تقویت می‌کنند که بر اساس آن، بیماری آلزایمر در همه بیماران یکسان نیست و درمان‌های آینده باید این تفاوت‌های زیستی را در نظر بگیرند.
بیشتر بخوانید: فانوس؛ پلتفرمی برای پیگیری سریع‌تر پس از اقدام به خودکشی · تأمین معلم برای ۱۶ میلیون دانش‌آموز و کاهش قیمت سیب‌زمینی
