تحلیل جدیدی از معاونت اقتصادی و برنامه‌ریزی اتاق اصناف ایران نشان می‌دهد که نوسانات نرخ ارز به‌طور مستقیم بر قیمت مواد غذایی تأثیر می‌گذارد و این تأثیر از مسیرهای مختلفی به سفره مردم می‌رسد. در این گزارش، چهار کانال اصلی انتقال شوک ارزی به بازار مواد غذایی شناسایی شده است: واردات مستقیم، نهاده‌های تولید، حمل‌ونقل و لجستیک، و انتظارات و رفتار روانی بازار.
مسیرهای انتقال نوسانات نرخ ارز
نرخ ارز در بازار مواد غذایی از یک مسیر واحد عبور نمی‌کند. در کالاهایی مانند روغن خام و برنج خارجی، این مسیر تقریباً مستقیم است و افزایش نرخ ارز به‌سرعت در هزینه واردات انعکاس می‌یابد. اما در محصولاتی مانند مرغ و گوشت، وضعیت متفاوت است. تولید این کالاها در داخل کشور انجام می‌شود، ولی هزینه تولید آنها به نهاده‌هایی مانند ذرت و کنجاله سویا وابسته است. بنابراین، شوک ارزی ابتدا به نهاده منتقل می‌شود و سپس با تأخیری در قیمت نهایی دیده می‌شود.
بیشتر بخوانید: بروکسل درخواست ترامپ برای آزادسازی ذخایر گازوئیل را رد کرد
یکی دیگر از مسیرهای تأثیر شوک ارزی، افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل است. هزینه سوخت، لاستیک و قطعات وابسته به ارز، می‌تواند به افزایش قیمت تمام کالاها منجر شود. به علاوه، انتظارات بازار نیز نقش مهمی ایفا می‌کند. فعالان بازار ممکن است با پیش‌بینی افزایش بیشتر نرخ ارز، عرضه را محدود کنند، که این خود می‌تواند به افزایش قیمت‌ها کمک کند.
تأثیر بر قیمت مرغ و گوشت
مرغ یکی از کالاهایی است که به‌طور مستقیم تحت تأثیر نوسانات نرخ ارز قرار دارد. در نیمه نخست شهریورماه، عرضه مرغ تنظیم‌بازاری به آرامش بازار کمک کرد، اما با آغاز نیمه دوم ماه، افزایش تقاضای فصلی و هزینه نهاده‌ها فشار بیشتری بر بازار وارد کرد. این واقعیت نشان می‌دهد که عرضه تنظیم‌بازاری نمی‌تواند به‌تنهایی قیمت را کنترل کند و تا زمانی که هزینه تولید بالا باشد، فشار بر بازار ادامه خواهد داشت.
در بازار گوشت قرمز، خشکسالی و کاهش کیفیت مراتع نیز به حساسیت این بازار نسبت به هزینه‌های ارزی افزوده است. در شهریورماه، رفتار احتیاطی دامداران و خودداری آنها از عرضه دام به‌دلیل انتظارات افزایشی، به افزایش قیمت انجامید. این شرایط نشان می‌دهد که تصمیمات تولیدکنندگان تحت تأثیر انتظارات اقتصادی و تغییرات پیش‌بینی‌شده قرار دارد.
پیامدهای اقتصادی و اجتماعی
در بازار تخم‌مرغ، افزایش هزینه خوراک و تقاضای فصلی فشارهایی را به همراه داشت. اما انتقال تدریجی افزایش هزینه‌ها به قیمت نهایی نشان می‌دهد که ممکن است قیمت‌ها در کوتاه‌مدت ثابت بمانند، در حالی که هزینه‌های جدید هنوز به مصرف‌کنندگان منتقل نشده‌اند. این نکته اهمیت دارد که سیاست‌گذاران باید به ساختار هزینه تولید توجه کنند، چرا که کنترل قیمت‌ها بدون توجه به این ساختار ممکن است مشکلات جدیدی را به وجود آورد.
در نهایت، شیر به عنوان یک محصول کاملاً داخلی به‌نظر می‌رسد، اما وابستگی‌های ارزی آن را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. خوراک دام، دارو و سایر مواد بسته‌بندی تحت تأثیر نرخ ارز قرار دارند و این تأثیر به‌طور تدریجی بر قیمت شیر اثر می‌گذارد. در این شرایط، صنایع لبنی با چالش‌های جدی در مدیریت هزینه‌ها و قیمت‌ها روبه‌رو هستند.
بیشتر بخوانید: کمیسیون اروپا با ممنوعیت صادرات گازوئیل آمریکا مخالفت کرد · دینار عراق امروز با رشد قیمت به ۱۴۸.۶ تومان رسید
