سوریه در دوران ریاستجمهوری بشار اسد به مرحلهای از توانایی تولید مواد شکافتپذیر نزدیک شده بود که میتوانست به طور مستقیم در ساخت سلاح هستهای به کار رود. این ادعا توسط آژانس بینالمللی انرژی اتمی مطرح شده و نگرانیهای جدیدی را در سطح جهانی به وجود آورده است.
کشف راکتور در دیرزور
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، در یک نشست خبری اعلام کرد که راکتوری که در سال ۲۰۰۷ توسط اسرائیل در منطقه دیرزور سوریه منهدم شده بود، تقریباً تکمیل شده و کارایی بالایی داشته است. این راکتور به حدی توسعه یافته بود که میتوانست مواد شکافتپذیر مورد نیاز برای تولید سلاح هستهای تولید کند.
بیشتر بخوانید: روسیه و چین قطعنامه ضدایرانی آمریکا را در شورای امنیت وتو کردند
گروسی همچنین تصریح کرد که اگرچه هدف دقیق این راکتور بهطور رسمی مشخص نشده، اما مقامهای سوری به طور آشکار تمایلی به افشای اطلاعات فعالیتهای هستهای خود نداشتند. او تأکید کرد: «با توجه به طراحی و ویژگیهای فنی این نوع راکتور، تاسیساتی با کارایی بالا برای تولید مواد شکافتپذیر محسوب میشود.»
تحقیقات آژانس و همکاری سوریه
آژانس بینالمللی انرژی اتمی در سال ۲۰۱۱ اعلام کرده بود که محل کشفشده در دیرزور به احتمال زیاد یک راکتور هستهای بوده که با همکاری کره شمالی ساخته میشد. گروسی همچنین از وجود ۷۳ تن فلز اورانیوم طبیعی در این منطقه خبر داد و گفت که دولت سوریه با آژانس برای بررسی این مواد به توافق رسیده است.
در بیانیهای که وزارت خارجه سوریه منتشر کرد، آمده است که این کشور به دنبال ایجاد فصل جدیدی از همکاری شفاف با آژانس بینالمللی انرژی اتمی است تا پروندههای هستهای حلنشده باقیمانده از حکومت پیشین رسیدگی شوند. به همین منظور، هیئتی از آژانس به ریاست گروسی به دعوت دولت سوریه از این کشور بازدید کرد.
گروسی در این بازدید از محل دیرزور و مکانهای مرتبط با مواد هستهای که به تازگی کشف شده بودند، دیدن کرد و از دولت سوریه به خاطر همکاریهای سازندهاش تشکر کرد.
این تحولات به ویژه پس از حمله هوایی اسرائیل در سپتامبر ۲۰۰۷ به تاسیساتی ناشناخته در سوریه، که به احتمال زیاد در حال ساخت یک راکتور هستهای بود، در کانون توجه قرار گرفته است. اسرائیل به طور غیررسمی مسئولیت این حمله را پذیرفته و آن را به عنوان یک اقدام برای جلوگیری از تهدیدات هستهای سوریه توجیه کرده است.
پیامدهای بینالمللی
این اظهارات و تحقیقات آژانس بینالمللی انرژی اتمی نگرانیهای جدی را در سطح بینالمللی به وجود آورده و نشاندهنده نیاز به نظارت و شفافیت بیشتر در برنامههای هستهای کشورهای منطقه است. در حالی که سوریه به دنبال همکاری با آژانس است، تردیدهای جدی در مورد نیتهای واقعی این کشور و تواناییهای هستهای آن وجود دارد.
به نظر میرسد که این موضوع میتواند به تغییرات مهمی در سیاستهای بینالمللی و روابط سوریه با دیگر کشورها منجر شود. در حالی که برخی کشورها به دنبال افزایش همکاریهای دیپلماتیک هستند، دیگران ممکن است به دنبال اتخاذ راهبردهای جدیدی برای مقابله با تهدیدات احتمالی هستهای از سوی سوریه باشند.
بیشتر بخوانید: رجب طیب اردوغان برای انتخابات ریاستجمهوری ترکیه نامزد میشود · اسحاق دار و رافائل گروسی درباره تفاهم ایران و آمریکا گفتوگو کردند
