امیر جاوید در بحث آینده ایران، بر اهمیت تکثرگرایی تأکید کرده و از حق همه ایرانیان برای حفظ زبان، آیین و فرهنگ خود دفاع می‌کند. او با این حال، مخالف تبدیل هویت قومی به مبنای سهمیه‌بندی دائمی قدرت است و بر این باور است که هر فرد باید به اعتبار شهروند بودن، صاحب حق باشد.
ایران، سرزمین همزیستی فرهنگی
ایران در طول تاریخ، جایی برای همزیستی و ارتباط مردمی با زبان‌ها، باورها و سنت‌های گوناگون بوده است. آذربایجانی‌ها، کردها، بلوچ‌ها، عرب‌ها، لرها، گیلک‌ها، ترکمن‌ها و فارس‌ها جزو اجزای یک جامعه تاریخی هستند و نمی‌توان زندگی مشترک ایرانیان را به چند مرز ثابت قومی محدود کرد. در واقع، بسیاری از خانواده‌ها در ایران به خودی خود نماد این تکثر فرهنگی هستند؛ مادربزرگ کرد، پدربزرگ آذربایجانی، عروس فارس و داماد لر نمونه‌های بارز این واقعیت هستند.
بیشتر بخوانید: کسب ۱۸ مدال طلا توسط دانش‌پژوهان ایرانی در المپیادهای علمی جهانی
تفاوت هویت ملی و یکسان‌سازی فرهنگی
جاوید تأکید می‌کند که ایرانی بودن به معنای فارس بودن یا پیروی از یک مذهب خاص نیست. زبان فارسی می‌تواند زبان مشترک ملی باشد، اما زبان‌های دیگر نیز باید محترم شمرده شوند. او بر این باور است که وحدت ملی هنگامی معنا پیدا می‌کند که هر شهروند بدون پنهان کردن فرهنگ و پیشینه خود از ایرانی بودن احساس تعلق و امنیت کند.
او همچنین به ضرورت وجود تکثر سیاسی اشاره می‌کند و می‌گوید که افراد حق دارند مشروطه‌خواه، جمهوری‌خواه یا طرفدار هر دیدگاه قانونی دیگری باشند. اما وقتی کرسی‌های قدرت به نام قومیت‌ها از پیش تقسیم شوند، رقابت بر سر برنامه ممکن است جای خود را به رقابت بر سر عنوان‌های هویتی بدهد.
جاوید با انتقاد از ادعای نمایندگی اقوام، تأکید می‌کند که هر فرد حق دارد از حقوق فرهنگی و مشکلات زادگاه خود سخن بگوید، اما نمایندگی سیاسی همه اعضای جامعه یکسان نیست. او از نبود انتخابات آزاد و عدم امکان رقابت برای مخالفان به عنوان چالش‌هایی یاد می‌کند که باید برطرف شوند.
او با بیان اینکه آینده ایران می‌تواند در قالب یک پادشاهی پارلمانی یا یک جمهوری دموکراتیک شکل بگیرد، می‌گوید که انتخاب میان این دو باید به اراده آزاد مردم واگذار شود. در هر دو صورت، یکپارچگی کشور، حاکمیت قانون و شهروندی برابر باید حفظ شود.
جاوید همچنین به لزوم وجود دادگاه مستقل و رسانه‌های آزاد برای مهار قدرت اشاره می‌کند و می‌گوید که هیچ ساختاری فقط با نام زیبای خود دموکراتیک نمی‌شود. او با مخالفت با ساختار فدرالی برای ایران، نگران گرایش‌های جدایی‌طلبانه در آینده است.
وی در پایان تأکید می‌کند که قانون اساسی آینده باید به وضوح بیان کند که هیچ شهروندی به سبب قومیت، زبان، دین یا جنسیت از حق تحصیل، اشتغال، مالکیت و مشارکت سیاسی محروم نمی‌شود. این اصل باید در سراسر ایران اجرا شود و مردم باید بر هزینه منابع عمومی نظارت کنند.
بیشتر بخوانید: سعید خطیب‌زاده وارد بیروت شد · مجتبی خامنه‌ای و ادعای قدرت اول جهان بر مبنای محاسبات الهی
