کشورهای عربی خلیج فارس در هفته‌های اخیر با افزایش عبور نفتکش‌ها و استفاده بیشتر از مسیرهای جایگزین، توانسته‌اند صادرات نفت خود را به سطح پیش از جنگ بازگردانند. در این شرایط، صادرات ایران به دلیل ادامه محاصره دریایی ایالات متحده، به نزدیک صفر رسیده است.
تحول در تنگه هرمز
این تحول در شرایطی رخ می‌دهد که تهران از ابتدای جنگ اخیر تلاش کرده بود تا با تهدید کشتیرانی در تنگه هرمز به عنوان یکی از اصلی‌ترین اهرم‌های خود، از این آبراه راهبردی برای افزایش توان چانه‌زنی‌اش در برابر آمریکا استفاده کند. در حال حاضر، با افزایش صادرات کشورهای همسایه، تهدید مقام‌های ایرانی مبنی بر اینکه توقف صادرات نفت خام ایران مانع صادرات دیگران نیز خواهد شد، به نظر می‌رسد که کارایی خود را از دست داده است.
بیشتر بخوانید: نماینده ولی‌فقیه در گلستان: نخبگان باید میدان حل مسائل کشور را در اختیار داشته باشند
بر اساس گزارش مؤسسه ردیابی کپلر، از اول تا ۲۸ سپتامبر روزانه دست‌کم ۱۶٫۵ میلیون بشکه نفت خام و میعانات از منطقه صادر شده که با میانگین پیش از جنگ، بدون احتساب نفت ایران، برابر است. حدود ۹٫۹ میلیون بشکه، معادل ۶۰ درصد این حجم، از تنگه هرمز عبور کرده و مابقی از دیگر مسیرها به بازارهای جهانی منتقل شده است.
چالش‌های ایران و نفوذ ایالات متحده
موسسه کپلر برآورد کرده که عبور نفت ایران در ماه سپتامبر به نزدیک صفر رسیده است. ایران پیش از جنگ روزانه حدود ۱٫۷ میلیون بشکه نفت صادر می‌کرد و با احتساب سهم آن، صادرات منطقه در سپتامبر به حدود ۹۱ درصد سطح پیش از جنگ می‌رسد. این تغییرات به‌ویژه با استفاده از خطوط لوله عربستان به دریای سرخ و امارات به فجیره ممکن شده است.
ناظران نقش آفرینی نیروی هوایی و دریایی ایالات متحده را یکی از اصلی‌ترین دلایل افزایش تردد در تنگه هرمز می‌دانند. با این حال، کشتی‌هایی که از مسیر جنوبی پیشنهادی آمریکا در نزدیکی سواحل عمان عبور می‌کنند، همچنان هدف حملات قرار می‌گیرند. به تازگی گزارش‌هایی از هدف قرار گرفتن نفتکش‌ها از سوی ایران منتشر شده است.
با راه افتادن شبکه نفتکش‌های شاتل، امکان سفر میان بنادر خلیج فارس و نقاط انتقال محموله به بیرون تنگه فراهم شده و این کشتی‌ها نفت را خارج از هرمز به نفتکش‌های دیگری تحویل می‌دهند. در این شرایط، پشتیبانی‌های نظامی ایالات متحده نیز نقش قابل توجهی در تغییر وضعیت در تنگه هرمز دارد.
با توجه به وضعیت کنونی، مسأله‌ای که باقی می‌ماند این است که آیا افزایش صادرات نفت کشورهای عربی خلیج فارس به معنای شکست راهبرد ایران در استفاده از اهرم تنگه هرمز است؟ حمیدرضا عزیزی، تحلیلگر ارشد ایران، بر این باور است که تهران همچنان در تلاش است تا شرایط را به نفع خود تغییر دهد و با ایجاد ناامنی در تنگه، خطرات را افزایش دهد.
بیشتر بخوانید: محسن رضایی به اظهارات ترامپ درباره جنگ پاسخ داد · مقام اسرائیلی: ایران به بررسی گزینه‌های حمله به آمریکا و اسرائیل می‌پردازد
